Кузеңне ач - дөнья бу! Велосипед табышмак


Табышмаклар | Кузеңне ач - дөнья бу!

Кеше 

(тән төзелеше, гаилә, туганлык һ.б.)

  1. Кырык бармак, кырык тырнак, Бер агачта ике яфрак. Ике җанга бер сулыш.
  2. Асты диңгез, өсте нур.
  3. Кунак килде, чыгып алыгыз: Аягы бар - йөрми, Күтәрмичә өйгә керми.
  4. Ак җимеш, Өстәлгә куелмый, Үзен һәркем ашый.
  5. Берәүләр үз ашларын эскәтер җәйми генә ашыйлар.
  6. Төшә-төшә, җиргә җитми, Менә-менә, күккә җитми.
  7. Югары менәр һү-һү, Түбән төшәр һү-һү, Уртасында былбыл кош Сайрыйдыр ла һү-һү.
  8. Үзе бер, ябе дүрт, Ьәр япьтә бишәр ботак.
  9. Ике багана, Ике багана өстендә мичкә, Мичкә өстендә бөке, Бөке өстендә йомры туп, Туп өстендә куаклык, Куаклык эчендә хайванлык.
  10. Өлкән өй, Өлкән өй эчендә кече өй, Кече өй эчендә балван бии.
  11. Бер бүкәндә җиде тишек.
  12. Тал башына кара җылан асылган.
  13. Урман ботаксыз, Җәнлеге сөяксез.
  14. Тимер тәкә тау яра.
  15. Карурманны бер балта белән кырып салдым.
  16. Иң әүвәле кара урман, Аннан ары шома тау, Аннан ары кече урман, Аннан ары елтыравык, Аннан ары мышлыпый, Аннан ары тәтелдек, Аннан ары очлыкый.
  17. Кара урман, Кара урман артыннан кире урман, Кире урман артыннан җелкелдек, Җелкелдек артыннан мыркылдык, Мыркылдык артыннан шаркылдык, Шаркылдык артыннан селкенчәк, Селкенчәк артыннан тәртешкә, Тәртешкә артыннан тырма.
  18. Олы урман да кече урман,- Берсен кыралар, Берсен саклап торалар.
  19. Ике батыр, Аяк юлы ятыр.
  20. Йөзлек астында йөз энә. Ялт-йолт ябыла, Йозаксыз бикләнә.
  21. Кыл-кыл, кыл сарай, Кыл сарайның эчләрендә Кылыклы атларым уйныйдыр.
  22. Туз чиләк эчендә тырантай уйный.
  23. Тирән күл - суы акмый.
  24. Бер яланда ике күл.
  25. Ике агай рәттән торсалар да, Бер-берсен күрмиләр.
  26. Ике туган бер-берсен күрмәсәләр дә, Гомер буе, бергә ятып, бергә торалар.
  27. Ике туган һәрвакытны Аерылып тормыйлар, Юл аркылы торсалар да, Бер-берене күрмиләр.
  28. Ике туган янәшә Чыгалмыйлар тау аша.
  29. Икәү карап тора, Икәү тыңлап тора, Берәү сайрап тора.
  30. Ишек башы уратма, Аны эзләрсез бер атна.
  31. Мин итекне кигәнче, Агаем айда була.
  32. Түгәрәк күлгә су тулган, Көянтәләп алыгыз.
  33. Бер күчәрдә ике көпчәк. Тәртәсе бар, аты юк, Күзләре бар, башы юк.
  34. Бик күп укый, бер дә белеме юк.
  35. Яр буенда ярты алачык.
  36. Бер тау тирәли ике тишек чүмеч эленгән.
  37. Ишетмешнең ишек төбендә ике туры ат бәйләдем.
  38. Тау битендә бер амбар, Аның ике ишеге бар,- Бервакытта ябылмый, Көне-төне җил уйный.
  39. Ишек ябылган, Кече морҗадан җил уйный.
  40. Баглы улакта, Койрыгы колакта.
  41. Карт атаем урманында Ат кермәгә юлы юк.
  42. Алдан - малай, Арттан - бабай.
  43. Кечкенә генә җил капка Ачыла да ябыла.
  44. «Ти»,-дисәң, тими, «Тимә»,- дисәң, тия.
  45. Ишек, Ишек артында тишек; Аны белмәгән кешенең Тамак асты тишек.
  46. Кап-кап, мыш-мыш, елт-елт, челт-челт, каләм, урман, җанвар.
  47. Йөзлек астында юеш бозау.
  48. Кызыл сандык эчендә күкеле сәгать кычкыра.
  49. Оясыннан чыгып өрә дә кереп кача.
  50. Ти-ти итә, Тау астына керә дә китә, Бәласе иясен көтә.
  51. Үзе сөяксез, Сөйләгән сүзе хисапсыз.
  52. Сөйдергән дә шул, Биздергән дә шул, Иң татлы да шул, Иң ачы да шул.
  53. Бикләнмәгән сандыкта Утыз ике энҗем бар.
  54. Түгәрәк күлдә алтын таш, Ау салсаң да алынмас.
  55. Бер өйгә керсәм, Эче тулы күкәй, имеш.
  56. Кабык абзар, Кабык абзар эчендә сөяк абзар, Сөяк абзар эчендә җизнәң аты кешни.
  57. Ит сарай, Ит сарай эчендә ак калай, Ак калай эчендә йөгерек малай.
  58. Ак тавыклар кунаклаган Кызыл киртә өстенә.
  59. Кечкенә генә кунача, Утыз ике кодача Утыралар кунакта.
  60. Сөяк келәт, ит бастырык.
  61. Утыз ике ак ат, Бер чыгымчы җирән ат.
  62. Көмеш сарай эчендә Чаптар айгырым кешнидер.
  63. Сөяк абзар, кабык ишек.
  64. Койма коелган, Каплап куелган, Әмма җил тормый.
  65. Олы юлдан берәү бара, Ак капчыгы төшеп кала.
  66. Чарлактан ак чалма төште.
  67. Бер ананың биш баласы, Кайсын тешләсәң, шунысы авырта.
  68. Биш анага биш туган, Бишесе дә иш туган; Арада берсе баш туган, Буйлары гына тиң түгел.
  69. Уклау, Уклау баглы чуклау, Чуклау башы биш тармак.
  70. Өй эчендә биш бала, Бишесендә биш тана.
  71. Мәгъри, мәгъри, мәгъри тал, Мәгъри талда биш ботак, Биш ботакка кар яуган, Кар өстенә кан тамган.
  72. Ике анада бишәр бала, Һәркайсына бер исем.
  73. Ак каенда сары билбау.
  74. Таралгач - биш, Җыелгач - бер.
  75. Күзсез, телсез, Барысын да өйрәтә.
  76. Ит бүкән, тимер кыршау.
  77. Ун казыкка бер көмеш кыршау.
  78. Биш малай керә чоланга, Һәрберсе бер чоланга.
  79. Дүрт таяк, Бишәр тармак.
  80. Җирдә тора ике агай, Тарбагай да тарбагай.
  81. Бишәве качып бара, Биктимер куып бара.
  82. Җәрәхәте юк - авырта, Төтене юк - яна.
  83. Әйләнәсе алты кат, Акылың булса, аны тап; Кына кебек кызыл кат, Кылыклы булсаң, аны тап; Беләү кебек бөп-бөтен, Белекле булсаң, аны тап.
  84. Бер чокыр бар - тулмас, Беркөнне дә буш тормас; Буш торса, тынмас, Ансыз кеше тормас.
  85. Авызын бөргән капчык, Эче тулы балчык.
  86. Ялан җирдә сыңар гына тай эзе.
  87. Үз буеңда - бер уймак.
  88. Сөяк сарай эчендә Исләй агай утыра: Ай да дими, көн дә дими, Исәп биреп утыра.
  89. Төймә төйдем, төпкә салдым.
  90. Сандык төбемнән төенчек алдым, Чишеп карап, яңадан салдым.
  91. Бер секунд эчендә бөтен җир шарын әйләнеп чыга.
  92. Үзе бара - урында тора, Үзе бөтен дөньяны әйләнә.
  93. Сөрмәгән җир өстендә, Үсмәгән каен астында Тумаган куян йөгерә.
  94. Аршинлы түгел, потлы түгел, Нәркемдә бар.
  95. Үлчәүләрдә үлчәнми, Базарларда табылмый. Үзеңнеке булмаса, Кешедән сатып алынмый.
  96. Тоз түгел - ачы, Кылыч түгел - үткер, Ут түгел - яндыра.
  97. Базарда сатылмый, Бизмәнгә салынмый, Мамыктан йомшак, Балдан татлы.
  98. Сатучы да сатмый, Алучы да алмый, Вакыты җиткәч, Берәү дә алмыйча калмый.
  99. Баш астында баллы кашык.
  100. Ялт итмәс, йолт итмәс, Кеше сизмәс, эт өрмәс, Үзе килер.
  101. Мүкәй килә, мүкәй килә, Халыкларны кыра килә.
  102. Уф-уф итәр, Үлгән кортлар кыймылдар, Газраил муенын сузар, Алтын табак ярылыр.
  103. Җанлыга да ябышкан, Җансызга да ябышкан, Ябышканга да ябышкан.
  104. Иртән дүрт аяк, Төштә ике аяк, Кич өч аяк, Өстендә була маяк.
  105. Бушка килә, акчага китә. Потлап керә, мыскаллап чыга.
  106. Бер арбада - биш баш, дүрт җан, Үзе минем әтинең улы, Бишәү барып, дүртәү кайткан. Үзе миңа туган түгел.
  107. Әй, углан, углан, Без икебез бертуган, Бар кер дә әйт анаңа: Анаңның ире килгән.
  108. Бер кыздан: «Бер көннәрдә бакчада бер кеше белән йөридер идең. Ул нинди кеше иде?»- дип сораганнар иде, кыз аларга: «Аның анасы минем әнкәемнең каенанасы буладыр»,- дип җавап бирде. Сораучылар: «Ул кеше белән бу кыз ничек карендәш буладыр инде?»- дип тикшерә калдылар. Кыз үзләреннән көлеп китте. Җавабын инде сез бирегез.
  109. Булган, ди, бер карт белән карчык: аларның бер кызы, бер малайлары булган; шул малайларның - карт белән карчыклары, шул карт белән карчыкның бер кызы, бер малайлары булган. Бу ничек?
  110. Менә сезгә табасы, Кызы белән анасы, Күмәк йортның чамасы: Кайнатасы, кайнанасы, Атасы белән кызы, Аларның берәр баласы - Хатыны белән ире, Ничәү болар барысы?
  111. Ике ата, ике угыл, бакчада йөргәндә дүрт алма өзеп, һәр-берсе берәрдән ашасалар да, Кулларында янә бер алма артып калган. Ул ничек була?
  112. Ике ана һәм ике кыз бергә утыз баш каз үстергәннәр. Көз көне шул казларны баш исәбеннән бүлеп, һәрберсе унар баш каз алган. Шул ничек була?
  113. Бер кеше урамнан үтеп барганда кечкенә генә өй янында басып торучыны күреп: - Нигә биредә торасың?- дип сораган. Теге кеше: - Мин әтинең өен саклыйм, ләкин мин аның улы түгел,- дип җавап биргән. Сезнеңчә бу кем булыр?
  114. Бер кешенең алты улы булган. Аларның һәрберсенең берәр сеңлесе булган. Бу кешенең ничә баласы булган?
Табышмак җаваплары
  1. Ана һәм карындагы бала
  2. Бәби
  3. Бәби
  4. Имчәк сөте имү
  5. Имчәк сөте имү
  6. Бишек
  7. Бишектәге бала
  8. Кеше гәүдәсе
  9. Кеше гәүдәсе
  10. Гәүдә, авыз, тел
  11. Баш
  12. Чәч толымы
  13. Чәч, бет
  14. Чәч алу
  15. Чәч алу
  16. Чәч, маңгай, каш, күз, борын, тел, ияк
  17. Чәч, каш, күз, борын, авыз, ияк, кул, бармаклар
  18. Чәч, каш
  19. Каш
  20. Керфекләр
  21. Керфекләр һәм күзләр
  22. Күз
  23. Күз
  24. Ике күз
  25. Ике күз
  26. Ике күз
  27. Ике күз һәм борын
  28. Ике күз һәм борын
  29. Күзләр, колаклар, тел
  30. Күз һәм каш
  31. Күз карашы яки уй
  32. Күз яше
  33. Күзлек
  34. Күзлек
  35. Колак
  36. Колак
  37. Колак һәм алка
  38. Борын
  39. Борын белән сулау
  40. Мыек
  41. Сакал
  42. Күсә
  43. Авыз, иреннәр
  44. Авыз, иреннәр
  45. Авыз һәм бугаз
  46. Авыз, борын, күз, керфек, каш, чәч, бет
  47. Авыз һәм тел
  48. Авыз һәм тел
  49. Авыз һәм тел
  50. Авыз һәм тел
  51. Тел
  52. Тел
  53. Авыз һәм тешләр
  54. Авыз һәм тешләр
  55. Авыз һәм тешләр
  56. Авыз, тешләр, тел
  57. Авыз, тешләр, тел
  58. Урт һәм тешләр
  59. Урт һәм тешләр
  60. Тешләр һәм тел
  61. Тешләр һәм тел
  62. Тешләр һәм тел
  63. Тешләр, иреннәр
  64. Тешләр, иреннәр, сөйләшү
  65. Төкерек
  66. Төкерек
  67. Кул һәм бармаклар
  68. Кул һәм бармаклар
  69. Кул һәм бармаклар
  70. Кул, бармаклар, тырнаклар
  71. Кул, бармаклар, тырнаклар, кына ягу
  72. Ике кул һәм бармаклар
  73. Беләк һәм беләзек
  74. Бармаклар, йодрык
  75. Имән бармак
  76. Бармаклар һәм йөзек
  77. Бармаклар һәм йөзек
  78. Бармаклар һәм перчатка
  79. Аяк, кул, бармаклар
  80. Аяклар
  81. Аяк бармаклары, үкчә
  82. Йөрәк
  83. Үпкә, бавыр
  84. Ашказаны
  85. Эч
  86. Кендек
  87. Кендек
  88. Ми, акыл
  89. Хәтергә беркетү
  90. Искә төшерү
  91. Уй-фикер, күңел
  92. Уй-фикер, күңел
  93. Хыял
  94. Акыл
  95. Бәхет
  96. Кайгы
  97. Йокы
  98. Йокы
  99. Йокы
  100. Йокы
  101. Йокы
  102. Уяну, әтәч кычкыру, кояш чыгу
  103. Исем
  104. Кеше гомере
  105. Чир
  106. Кеше үзе
  107. Ата
  108. Ата һәм кыз
  109. Ата, ана, кыз, ул
  110. Ата, ана, кыз, кияү
  111. Бабай, ата, ул
  112. Әби, ана, кыз
  113. Кыз бала
  114. Җиде бала

 

Хайваннар

(бөҗәкләр, сөйрәлүчеләр, җир-су, йорт хайваннары, кош-корт, һ.б.)

  1. Җәйнең буе бал җыя, Кышның буе хәл җыя.
  2. Чи-чи итәр, Читлегенә кереп китәр; Алтын башлы, йомры кашлы, Моны белгән йөз яшьле.
  3. Или-или иләктән, Или чыкты келәттән, Бер битемнән суырып үпте, Әле дә китми йөрәктән.
  4. Тызлый да бызлый, Үпкән җире сызлый.
  5. Алпавытның бакчасы, Бакчасында мунчасы; Мунчасына су китерә Нечкә билле тутасы.
  6. Бигрәк матур бакчасы бар, Бакчасында кысасы бар; Тәмле ризык ашыйлар, Бик авыр йөк ташыйлар.
  7. Безли дә безли, Бигрәк җаны түзми, Гел тәмлене эзли.
  8. Озын-озын колгалар, Анда кошлар оялар; Ите хәрам, өресе хәләл, Аны белер муллалар.
  9. Очалар, очалар һавадагы каргалар; Ите хәрамга китә, Сөте хәләлгә китә.
  10. Кап-караңгы бүлмәдә Ашъяулык бәйли кыз бала.
  11. Чит-читләп менәр, Чит-читләп төшәр, Вәл бәдри, вәл челтәр.
  12. Чи-чи итәр, читәнгә кунар, Аны тоткан уңар.
  13. Чалма-чалма чәчәккә, Чалып алдым беләккә; Туксан егет йөгерә, Тугыз кучкар менгерә.
  14. Ялгыз өйдә кыз елый.
  15. Почмаксыз аранга койрыксыз сарыклар яптым.
  16. Кечкенә генә келәт, Эче тулы кеше, Берсенең дә юк теше.
  17. Аршин ярым бүзем бар, Бөдрә чәчле кызым бар; Күтәрергә хәлем юк, Кеше алыр дип гамем юк.
  18. Чәйдә - чәйдәш, Майга иптәш, Аңа юк тиңдәш.
  19. Инәемнең иләге, Иләгендә чиләге, Чиләгендә сары җиләге.
  20. Пичкә салсаң җеби, Суга салсаң корый.
  21. Дул-дул итә, Дугага куна, Әфәфи җонлы, Алтын канатлы.
  22. Чик-чик итә - читкә сикерә. «Тоттым» дигәндә тора да китә.
  23. Ат башлы, Болан мөгезле, Бүре гәүдәле, Бүкән сынлы, Кош канатлы, Кырмыска аяклы.
  24. Аягы кулдан югары, Сикерә талдан югары; Ни кош түгел, ни корт түгел, Тезе билдән югары.
  25. Җилт-җилт итәр, Җилпеп китәр, Гөлгә кунар, Чәчкә үбәр. Бик күп төрле, Алтын сырлы.
  26. Зелф-зелф итәр, зелфәргә кунар, Әлиф-лям сырлы, алтын кырлы.
  27. Аллы-гөлле очкалак, Оча гөлләр кочкалап.
  28. Кечкенә генә бер корт, Ашаганы - тут, Адәмне киендерә, Кызларны сөендерә.
  29. Бәла-бәла-бәла килә, Ике җиңен сала килә, Ион-тирене җия килә, Йортка зыян кыла килә.
  30. Үзе кара - карга түгел, Мөгезе бар - үгез түгел, Алты аягы бар - тояксыз.
  31. Чем кара - елан түгел, Мөгезле - сөзгәк түгел, Канатлы - песнәк түгел, Очканда мыш-мыш килә, Туфракка яшеренә, Бу нәрсә, йә, кем белә?
  32. Кара - карга шикелле, Мыеклы - маймыл шикелле.
  33. Билле-билле җирән ат, Биле нечкә көрән ат, Тауга менеп таймас ат, Хәстә тиеп үлмәс ат.
  34. Үзе базык, Биле нәзек, Шәһәргә ташый Бүрәнә дә азык.
  35. Иләк-иләк тарым бар, Күтәралсаң барын да ал.
  36. Урманда утсыз казан кайный.
  37. Кечкенә генә кешеләр тау өяләр.
  38. Чи-чи итә, читәнгә куна, Ду-ду итә, дугага куна, Моны белмәгән кеше. Караңгы мунчада куна.
  39. Үзе бер дә армас, Ат артыннан калмас, Дугадан да узмас.
  40. Кулсыз-аяксыз җәтмә кора.
  41. Алты аягы бар - Алып түгел, Дүрт күзе бар - Дию түгел; Аркасында кылдан җебе, Эрләп суккан җебе түгел.
  42. Күрер-күрмәс күзләре, Челтәр бәйли үзләре, Челтәрләре түгәрәк, Эшли алар үрмәләп.
  43. Җизни аты егылган, Йөз мең халык җыелган.
  44. Безз-безз, без түбән, Безнең өстә - йөзтүбән.
  45. Кем аны үтерсә, шул үзенең канын коя.
  46. Безз-безз, безелди, «Борынымда бар безем»,- ди, Үзеннән зурга: «Энемм»,- ди.
  47. Борыны озын - фил түгел, Үзе шаулый - җил түгел.
  48. Асты такта, өсте такта, Кызыл егет карап ята.
  49. Кызыл корсаклы бала Кеше таларга бара.
  50. Киштә буйлап кызыл йомгак тәгәри.
  51. Морҗа төбем - җиз кадак.
  52. Мич башында - тархан туе.
  53. Ап-ак тауның башында Кара өер утлыйдыр.
  54. Юештә йөрер хәле бар, Кырык төрле тәне бар, Исеме белән җисеме бар.
  55. Ары да очар карачай, Бире дә очар карачай, Тал төбендә тонык су, Тондырып эчәр карачай.
  56. Караңгы өем эчендә Кара тәкә сикерә.
  57. Сәке астында чирү йөри.
  58. Яссыдыр, йомрыдыр, Итең-тәнең тырмалар, Кан имәргә бик әвәс, Анда-монда юргалар.
  59. Адәмне сөя, Әмма ләкин азаплый; Адәм аны сөйми, Әмма ләкин эзли.
  60. Канаты бар, очалмый, Күккә таба карамый, Йолдызларны санамый, Коры җирдә торалмый.
  61. Суда йөзә - кош түгел, Канаты да юк түгел, Ай-һай, аның күлмәге, Кемнәрнең бар күргәне?
  62. Башы бар, чәче юк, Күзе бар, кашы юк, Авызы бар, теле юк, Гәүдәсе бар, муены юк; Суыкта туңмый. Эсседә көйми, Аягы юк, үзе йөри.
  63. Көмеш тәнле, Ите тәмле.
  64. Аяксыз тай чуптырдый, Койрыгын миңа тоттырмый.
  65. Аучылар килделәр, Хуҗаларын тоттылар, Өе чыгып качты.
  66. Ямавы юк - тишек-тишек, Чыгып булмый - юк ишек.
  67. Сараемның эргәсе- аркан, тәрәзәсе мең, берсенең дә пыяласы юк.
  68. Мунчага керәм кара булып, Мунчадан чыгам кызыл булып.
  69. Баткаклыкта җылый, үзе чыкмый.
  70. Үз күлендә үзе патша.
  71. Аралга да ул хуҗа Тугайга да ул хуҗа, Көн җылынса, кычкыра.
  72. Җәй буе акыл сата, Кышын боз булып ката.
  73. Аягын-башын яшерә Таш күлмәге эченә.
  74. И таш капка, таш капка, Аслы-өсле куш капка. Аны беркем ачалмый, Хуҗасы да чыгалмый. Муенын сузып караса да, Капкасыннан узалмый.
  75. Суда-Сөләйман.
  76. Пыяла чардак эчендә Кара кызлар эшендә.
  77. Ите бар - сөяге юк, Авызы бар - теле юк.
  78. Арслан батыр калышмый, Юл йөрүгә карышмый, Барыр юлын буе белән карышлый.
  79. Ганбәр ана, Үз буе белән җир үлчәп, хаҗга бара.
  80. Борма-борма бормадыр, Шул торбада торадыр.
  81. Урманнан чыгар, Түше белән шуар, Кешене күрсә - куар. Әфәләм төрле, Көмеш сырлы, Төймә башлы, Тоз күзле.
  82. Тауга менә таяксыз, Таудан төшә аяксыз.
  83. Озын эчәк, Бер очы төенчәк.
  84. Юл өстендә майлы каеш.
  85. Суда йөзә, Җирдә шуа, Койрыгы очлы, Җиз башлы.
  86. Җир астында - җирән атым, Боз астында - бүз атым.
  87. Җиз камчысын тотып булмый, Җиз атына утырып булмый.
  88. Югары менә чылбырсыз, Түбән төшә баскычсыз, Өйләр сала балтасыз.
  89. Күтәреп була, өй аркылы ыргытып булмый.
  90. Колга башында бер өй, Кунагым тәрәзәсеннән йөри.
  91. Коймада - өй, өйдә - җырчы.
  92. Ары да чут, бире дә чут, Иһи лә, миһи лә, Ул нәрсә, йә, сөйлә?
  93. Ерактан килгән кунак булса да, тәрәзә артында тора.
  94. Кулы юк, балчык ташый, Балтасы юк, өй ясый.
  95. Гөлдер-гөлдер гөл итекле, Гөлкәй кызыл читекле.
  96. Көләч түтәй гөлдерәк, Кызыл читек, күк күлмәк.
  97. Урмый, чәчми, Ил өстендә көн итә.
  98. Көлтәсеннән бастырыгы озын.
  99. Кечкенә генә берәү, Артында озын терәү.
  100. Өй башында саплы чүмеч.
  101. Койрыгын алса - башы ябыша, Башын алса - койрыгы ябыша.
  102. Казаннан кара, Кардан ак; Урактан кәкре, Уктан төз.
  103. Ак келәтне ватып керә, Сары майны чөмерә.
  104. Ак уймагым суга төште, Балдаклары уела төште.
  105. Бер кошым бар: тынмый, Агачка оя кормый; Өе - җирдә, Җыры - күктә.
  106. Үзе йомырка басмый, Баласын да бакмый.
  107. Кара урманның эчендә Агач кыңгырау шалтырый.
  108. Җәй шакылдый бу чүкеч, Кыш шакылдый бу чүкеч, Ничек чыдый бу чүкеч?
  109. Син әйтәсең, ул кабатлый.
  110. Мәче башлы ябалак
  111. Көндез йоклый, төнлә җылый.
  112. Кара атым җилә килә, Юл уңае тибә килә.
  113. Үзе озын, чабуы кыска.
  114. Урманнан чыгар, үзе чуар.
  115. Урманнан чыгар Өсте-башы чуар, Тимербай куар, Биктимер суяр, Хуҗасы өтәр, Исе дөньяга тулыр.
  116. Биек каен түбәсендә ах-ух итәдер.
  117. Ханның кызын алыр идем, Каптым кызыл булмаса.
  118. Урманнан чыгар, Түше чуар, Бикәнәе куар, Бикмәмәте тотар, Биктимере суяр; Солтан башлы, Кызыл кашлы, Аны белгән йөз яшьле.
  119. Кабара, кабара, кабара күк, Кабарып пешкән икмәк күк; Шыгай улы кунак күк, Киенеп чыккан кияү күк.
  120. Ясана, ясана, ясана күк, Ясана килгән кияү күк; Кызара, кызара, кызара күк, Кызарып пешкән чия күк.
  121. Кытай бара юлдан, Каткан-поскан туннан; Кызыл чугы муйнында, Тәсбихләре кулында.
  122. Гөбер-гөбер гөбара, Кызыл күрсә кабара.
  123. Суда юынып алды, Өсте коры калды.
  124. Кыйкан-муйкан атлаган, Ак чикмәнен каплаган.
  125. Суда йөзә, Күктә оча, Җирдә йөри, Ит белән сыйлый.
  126. Су өстендә сары күбек.
  127. Яшел палас өстендә Сары йомгак тәгәри.
  128. Ука-ука тыш кына, Су коена инештә; Очалса да җирдә йөри, Ите яхшы бәлешкә.
  129. Соскы борын бакылдык, Күп сөйләшә такылдык.
  130. Көрәге - алдан, Әрҗәсе - арттан.
  131. Су төбенә төшә, Чыланмыйча чыга.
  132. Җон җомгагым - бөдрә, Су күрдеме - йөгерә.
  133. Башы тарак, Койрыгы урак, Кычкыртып быргысын, Уята барысын.
  134. Укталы да чукталы, Муены яшел нукталы, Түбәсендә тарагы, Койрыгында урагы, Тәпиендә сәнәге, Шул ни булыр, йә әле?
  135. Нинди тарак тарарга ярамый? Нинди урак урырга ярамый?
  136. Базда бака кычкыра, Тауда такта ярыла.
  137. Кечкенә генә кодача, Аның артын җил ача.
  138. Тавыкның йомырка салуы
  139. Кыт-кытыйк, кайда салам - анда юк.
  140. Ак тау өстендә ак мулла утыра, Үлекләрнең терелүен көтә.
  141. Җанлыдан җансыз туар, Җансыздан җанлы туар.
  142. Ике туа, бер үлә.
  143. Кисмәк таптым кыршаусыз, Ул да булды капкачсыз.
  144. Бер кисмәктә ике төрле бал.
  145. Бәләкәй генә ак келәт,- Эче тулы сары май.
  146. Кечкенә генә таш пулат,- Эче тулы алтын да көмеш.
  147. Таш пулат, Көмеш пулат, Эчендә сары балавыз.
  148. Бозын ватсаң, көмеш чыгар, Көмешен ватсаң, алтын чыгар. Ак күл, Ак күл эчендә сары күл.
  149. Пыяла түгел - ватыла. Гәүһәр түгел - сатыла.
  150. Ак гөмбәзле бер таш мәчет бар,- Керергә ишеге юк, Гөмбәзен ватып керәләр.
  151. Ак толып җөйсез генә тегелгән.
  152. Ак табагымның ашы татлы.
  153. Тоз боткасында кайнатсаң да, Тозсыз ашап булмый.
  154. Тумаган тавыкны ашыйлар.
  155. Җәен урманга патша, Кышын кардан да аста.
  156. Килә бер батыр атлап, Аягы баса лап-лап; Урманда йөри, Умартадан бал көри.
  157. Тауда Талайман күрдем, Суда Сөләйман күрдем, Ит сакаллы ир күрдем, Кояшка пешкән аш күрдем, Күбек коскан таш күрдем.
  158. Җизни атын менеп булмый, Җиз камчысын тотып булмый.
  159. Әнә бара Алып, Колакларын салып; Киңдер күкрәге, Тимердер йөрәге.
  160. Әнә бара хан, Авызы-борыны кан.
  161. Сорыдыр төсе, Үткендер теше, Урманда йөри, Бозаулар эзли.
  162. Әдәпле генә кодача Тавыкларны ярата.
  163. Нечкә билле, Көлтә койрыклы.
  164. Әйтим бер йомак: Җәен соры, кышын ак, Төймә койрык, шеш колак.
  165. Кечкенә генә Батыш, Куак астында ятыш.
  166. Курыкканнан да курыккан, Курыкмаганнан да курыккан, Күләгәсеннән дә курыккан.
  167. Колаклары сөңге-сөңге, Аяклары дөңге-дөңге; Базарга чыгарып сатар идем, Унике тиен деньге, деньге.
  168. Чал тәкәдә мөгез юк, Чалт аязда болыт юк.
  169. Бән, бән, бән икән, Бармаклары ун икән; Шомырт кара күзе бар, Ак өстендә миңе бар.
  170. Чут-чут чунлы, Өсте җылы тунлы, Ефәк ыштанлы.
  171. Кәкре егет алтын казый.
  172. Җир астында җизнәм аты кешни, Су астында бабам аты кешни.
  173. Яланда энәле йомгак ятыр.
  174. Энәләре үзе белән йөри, Үзе тегә белми.
  175. Өстенә шау энәле күлмәк кия, Шулай да аны әнисе «йомшагым» дип сөя.
  176. Кош түгел, оча, Ябалактан курка, Чикләвекне ярата, Сызгырса, урманны яңгырата.
  177. Сәке астыннан туй уза, Сөңгеле дә мылтыклы.
  178. Идән астында печмәгән тәкә йөри.
  179. Җир астыннан җек чыгар, Ике колагы тек чыгар.
  180. Койрыгы озын, Үзе кыска, Мәчедән курка.
  181. Эргәдәдер өйләре, Бал-май ангар үзләре, Елт-елт итәр күзләре.
  182. Урманнан чыгар, Койрыгы чуар; Әйтегез Исхакка, Кереп китте почмакка.
  183. Керт-керт тауга менә, Керт-керт таудан төшә; И аяулы, аяулы, Койрык очы бу яулы.
  184. Чылт-чылт күзле, Адәм төсле йөзле, Үчекләшер үзе, Ходайның бойрыгы, Бардыр койрыгы.
  185. Юаш ятар, Дәшми тотар.
  186. Тимерче дә түгел, Балта остасы да түгел, Үзе авылда беренче эшче.
  187. Калын арка, Тарта да тарта, Ул тарткан саен табыш арта.
  188. Дүрт карый, Дүртесенең дә сакалы артка карый.
  189. Дүртәве көшел тарта, Берәве җилгерә.
  190. Дүрт яңа туган ай, Егерме дүрт йолдыз.
  191. Дөбер-дөбер дүртәү, Дөбердәүче бишәү, Иван агай алтау, Шыбан агай шып ялгыз.
  192. Безнең өч дустыбыз бар: Берсе ашата, Икенчесе эчертә, Өченчесе йорт саклый.
  193. Бүре түгел - көрән, Куян түгел - озын колаклы, Ат түгел - тояклы.
  194. Үлән ашый, май ташый.
  195. Ишегалдында чүмәлә; Артында - себерке, Алдында - сәнәк.
  196. Дүрт терәвеч, Ике кылыч, Бер болгавыч.
  197. Ике сөзгеч, Дүрт йөргеч, Бер селтәвеч.
  198. Дүрт терәвеч, Бер болгавыч, Кәкре кубыз, Якты йолдыз.
  199. Бөтен батыр йокласа да, Ике батыр йокламый.
  200. Бер җирдә бар куш агач, Буран сырмас, кар тимәс.
  201. Коры ботакка кыйгыр кунмас.
  202. Ике өйгә бер кисәү.
  203. Турсыкта сөтем оемый.
  204. Идән астында дүрт көпшә, Дүртәве дә бер төштә.
  205. Агыйделдә дүрт тал: Берсе - Сәрви, берсе - Гыйльми, Берсе - Ишнәр, берсе - бал.
  206. Гөбер-гөбер, гөбертау, Гөбертауныкы дүртәү, Илемәйнеке икәү.
  207. Дүрт татар, Дүртесе дә бер чиләк төбенә атар.
  208. Дүрт килендәш бер кияүгә ук атар.
  209. Сыек булса да су түгел, Ак булса да кар түгел, Йомшак булса да йон түгел.
  210. Үзе актай, Корсагы каптай, Кәкре таягы шактай.
  211. Сакаллы килеш туа, Берәү дә гаҗәпләнми.
  212. Сакалы бар, акылы юк.
  213. Юк үзенең әдәбе, Маңгаенда сәнәге, Коелып йөри сәдәбе.
  214. Тиресе иләнмәгән, Туны тегелмәгән, Тутай шуны киеп йөри.
  215. Ашата, туендыра, Җылыта, киендерә, Кешене сөендерә.
  216. Кара җиңги суга бара, Шомыртларын коя бара.
  217. Урманны кыркалар, йомычкасы төшми.
  218. Мич янында ак итек.
  219. Коры җирнең кимәсе. Ияре дә, дугасы да үзендә.
  220. Төрән танау җир сөрә.
  221. Кешенең дусты, йортның сакчысы.
  222. Сакбаем теле салынып төшсә дә, койрыгы югары.
  223. Дүрт тал-агач төбендә Кәкре кое сиртмәсе.
  224. Мыегы бар, сакалы юк, Туны бар, чапаны юк; Файдасы өйдә булгач, Яланга сәфәре юк.
  225. Үзе суфый, үзе урлаша, Әле тотсаң тырнаша.
  226. Бәләкәй генә җиңгинең Артына уклау тагылган.
  227. Үзе мич башында, Үзе тун ябынып йоклый.
  228. Мич башында комган, Колакларын йомган.
  229. Берсе өйне саклый, Берсе тышны саклый, Үзләре бер-берсенә кан дошман.
  230. Берәүләрнең өстендә Тегелгән җылы тун,- Теләсәң кайда ятып кун.
  231. Ямау салам, җөе юк, Паласымның кыры юк.

Табышмак җаваплары.

  1. Бал корты
  2. Бал корты
  3. Бал корты
  4. Бал корты
  5. Бал кортының бал ташуы
  6. Бал кортының бал ташуы
  7. Бал кортының бал ташуы
  8. Бал кортының бал ташуы
  9. Бал кортының бал ташуы
  10. Бал кортының кәрәзгә бал җыюы
  11. Бал кортының кәрәзгә бал җыюы
  12. Күч аерылу
  13. Күч аерылу
  14. Умартада яшь корт анасы
  15. Умартага бал кортлары ябу
  16. Умарта һәм бал кортлары
  17. Умарта һәм бал кортлары
  18. Бал
  19. Кәрәзле бал
  20. Балавыз
  21. Төклетура
  22. Чикерткә
  23. Чикерткә
  24. Чикерткә
  25. Күбәләк
  26. Күбәләк
  27. Күбәләк
  28. Ефәк корты
  29. Көя корты
  30. Коңгыз
  31. Ат коңгызы
  32. Кырмыска
  33. Кырмыска
  34. Кырмыска оясы
  35. Кырмыска оясы
  36. Кырмыска оясы
  37. Кигәвен
  38. Кигәвен
  39. Үрмәкүч
  40. Үрмәкүч
  41. Үрмәкүч
  42. Чебен
  43. Түшәмдәге чебен
  44. Черки яки озынборын
  45. Черки яки озынборын
  46. Черки яки озынборын
  47. Кандала
  48. Кандала
  49. Кандала
  50. Таракан
  51. Таракан
  52. Таракан
  53. Кыргаяк
  54. Борча
  55. Борча
  56. Борча
  57. Бет
  58. Бет
  59. Балык
  60. Балык
  61. Балык
  62. Балык
  63. Балык
  64. Җылым белән балык тоту
  65. Җылым
  66. Җылым
  67. Кысла
  68. Бака
  69. Бака
  70. Бака
  71. Бака
  72. Ташбака
  73. Ташбака
  74. Ташбака
  75. Сөлек
  76. Сөлек
  77. Сөлек
  78. Карышлавык
  79. Әкәм-төкәм
  80. Елан
  81. Елан
  82. Елан
  83. Елан
  84. Елан
  85. Тузбаш елан
  86. Елан һәм балык
  87. Елан һәм бүре
  88. Кош
  89. Кош мамыгы
  90. Сыерчык оясы һәм сыерчык
  91. Сыерчык оясы һәм сыерчык
  92. Сандугач
  93. Карлыгач
  94. Карлыгач
  95. Күгәрчен
  96. Күгәрчен
  97. Чыпчык
  98. Саескан
  99. Саескан
  100. Саескан
  101. Саескан
  102. Саесканның кунган, очкан вакыты
  103. Саесканның йомырка эчүе
  104. Акчарлак
  105. Тургай
  106. Кәккүк
  107. Тукран
  108. Тукран
  109. Тутый кош
  110. Тутый кош
  111. Бөркет
  112. Торна
  113. Боҗыр
  114. Боҗыр аулап, утта өтү
  115. Көртлек
  116. Көртлек
  117. Көртлек аулау
  118. Күркә
  119. Күркә
  120. Күркә
  121. Күркә
  122. Каз
  123. Каз
  124. Каз
  125. Каз бәбкәсе
  126. Каз бәбкәсе
  127. Үрдәк
  128. Үрдәк
  129. Үрдәк
  130. Үрдәк
  131. Үрдәк бәбкәсе
  132. Әтәч
  133. Әтәч
  134. Әтәчнең кикриге һәм койрыгы
  135. Әтәч, таң ату
  136. Тавык
  137. Тавык
  138. Тавык
  139. Тавыкның ояда утыруы
  140. Йомырка, чеби
  141. Йомырка, чеби
  142. Йомырка
  143. Йомырка
  144. Йомырка
  145. Йомырка
  146. Йомырка
  147. Йомырка
  148. Йомырка
  149. Йомырка
  150. Йомырка
  151. Йомырка пешереп ашау
  152. Йомырка пешереп ашау
  153. Йомырка пешереп ашау
  154. Аю
  155. Аю
  156. Аю, балык, әтәч, баклажан, сабын
  157. Аю һәм елан
  158. Бүре
  159. Бүре
  160. Бүре
  161. Төлке
  162. Төлке
  163. Куян
  164. Куян
  165. Куян
  166. Куян
  167. Куян, көзге
  168. Ас
  169. Йомран
  170. Йомран
  171. Йомран, бака
  172. Керпе
  173. Керпе
  174. Керпе
  175. Тиен
  176. Тычкан, күсе
  177. Тычкан, күсе
  178. Тычкан, күсе
  179. Тычкан, күсе
  180. Тычкан, күсе
  181. Тычкан, мәче
  182. Ялман (кушаяк)
  183. Маймыл
  184. Капкын, тозак
  185. Ат
  186. Ат
  187. Ат бәкәлләре
  188. Ат аяклары һәм койрыгы (чапкан вакытта)
  189. Дага һәм кадаклары
  190. Ат, арба, күпер
  191. Ат, сыер, эт
  192. Ишәк
  193. Сыер
  194. Сыер, аның койрыгы һәм мөгезләре
  195. Сыерның аяклары, мөгезләре, койрыгы
  196. Сыерның аяклары, мөгезләре, койрыгы
  197. Сыерның аяклары, койрыгы, мөгезләре, күзләре
  198. Сыер мөгезләре
  199. Сыер мөгезләре
  200. Сыер мөгезләре
  201. Сыерның теле белән борынын ялавы
  202. Сыер җилене
  203. Сыер имчәкләре
  204. Сыер имчәкләре
  205. Сыер имчәкләре
  206. Сыер һәм кәҗә имчәкләре
  207. Сыер саву
  208. Сыер саву
  209. Сөт
  210. Кәҗә
  211. Кәҗә
  212. Кәҗә
  213. Кәҗә
  214. Сарык
  215. Сарык
  216. Сарык
  217. Сарык йонын алу
  218. Сарык бәрәне
  219. Дөя
  220. Дуңгыз
  221. Эт
  222. Эт
  223. Этнең аяклары һәм койрыгы
  224. Мәче
  225. Мәче
  226. Мәче
  227. Мәче
  228. Мәче
  229. Мәче һәм эт
  230. Хайван өстендәге тире
  231. Ала тире

Табигать күренешләре

(йолдыз, кояш, ай, күк, болыт, яңгыр, яшен, җир, суык, боз, кар, ел-фасыллар, һ.б.)

  1. Терәмәгән, нитмәгән, Басып тора - китмәгән.
  2. Зәңгәр ашъяулык бөтен дөньяны каплаган.
  3. Төпсез дәрьяларда бер алтын көймә йөзә.
  4. Зур палас, төбендә йомры калач.
  5. Күк келәмгә төн йокламый энҗе сиптем.
  6. Без, без, без идек, Без унике кыз идек, Такта өстенә тезелдек, Таң атканчы юк булдык.
  7. Болын тулы сарыкка тик бер генә көтүче.
  8. Мич тулы пәрәмәч, Уртасында бер калач.
  9. Кирәгәсез күк тирмәнең Төнлегендә ике ак таш, Киезендә мең-мең вак таш.
  10. Зәңгәр диңгездә аккошлар йөзә.
  11. Ул булса, көн була, Ул булмаса, кем була?
  12. Тау башында алтын тәңкә ялтырый.
  13. Тәрәзә аша алтын таяк керә.
  14. Тәрәзәдән сыя, Ишектән сыймый, Сандыкка сыя, Салып бикләп булмый.
  15. Алтын кылыч җиргә төште,- Тавышын беркем ишетмәде.
  16. Ак сандыгым ачылды, Эченнән ефәк чәчелде.
  17. Алтын капка ачыла, Көмеш капка ябыла, Мәрди бабай кычкыра, Үлгән кешеләр терелә.
  18. Ике туган: Берсе ак булган, Берсе кара булган.
  19. Кара сыер килде,- Бөтен дөньяны җиңде; Ак сыер килде,- Бөтенесен дә күтәрде.
  20. Кояшлы көндә артыңнан калмый, Болытлы көндә эзләп тә табып булмый.
  21. Иртә белән абый, Төш турында энем, Кичкә таба агай.
  22. Апасы энесенә кунакка бара, Энесе апасыннан кача.
  23. Алтын китте, Көмеш килде.
  24. Агач башында алтын йөзек, Аның да бер яртысы өзек.
  25. Әй түбәсендә ярты ипи.
  26. Бер атасы, бер анасы, Ничә йөз мең баласы.
  27. Бер көтүче мең сарык көтә.
  28. Өй түбәсендә вак таш, Алар янында бер зур бант.
  29. Йолдызлар
  30. Вак кынадыр үзләре, Ялтырыйдыр күзләре.
  31. Төнлә баксам - күк тулган, Иртән баксам - юк булган.
  32. Өй башына тары сиптем.
  33. Биш кыз бер көянтә күтәргән,- Төн буена су ташый.
  34. Өй башында саплы чүмеч.
  35. Казыкка бәйләнгән ике атым дулый, Дуласа да бер тирәдән китә алмый.
  36. Тау аркылы ук аттым, Аткан угым югалттым.
  37. Ята торган ястыгым, Шунда тарым, ясмыгым.
  38. Миннән ни чаклы алсалар, Шулкадәр зурая барам.
  39. Олы казанны күтәреп булмый, Озын бауны җыеп булмый.
  40. Өй артында дарым бар, Күтәрә алсаң, барын да ал.
  41. Саз төбендә сары энҗе.
  42. Кодыкка төштем, таш чыгардым,- Таш дигәнем ут булды.
  43. Коем төбе - кара май.
  44. Булмаган җире сирәк, Үзе һәрвакыт кирәк.
  45. Илле грамм герне күтәралмый, өстендә меңәр тонна йөкләр йөртә.
  46. Нәрсә йөгерә аяксыз? Нәрчә оча канатсыз? Нәрсә үсә тамырсыз?
  47. Җир иңгән җирдә шома пыяла.
  48. Ярты ел ат белән йөриләр, ярты ел йөзәләр.
  49. Таудан туа, диңгезгә куа.
  50. Үзе чаба да чаба, койрыгы күренми.
  51. Кыш буена тик тора, Яз җиттеме - котыра.
  52. Аты бара, тәртәсе кала.
  53. Бу дөньяда бар дүрт агай: Берсе һаман йөгерә, бер дә армый, Икенчесе гел ашый, бер дә туймый, Өченчесе гел эчә, бер дә канмый, Дүртенчесе гел көйли, Тавышы бер дә килми.
  54. Тустак тулы су, Суның өсте бу.
  55. Бер картның унике улы бар: Өчесе сары көпе кия, Өчесе яшел күлмәк кия, Өчесе сары чикмән кия, Өчесе ак тун кия.
  56. Бабай килгән сагынып, Ак чикмәнен ябынып.
  57. Кара сыерым ятып калды, Ак киезем ябып калды.
  58. Ак сыер: «Торып китик»,- ди, Кара сыер: «Ятып торыйк»,- ди.
  59. Ак юрганымны алып куйдым, Яшел юрганымны җәеп куйдым.
  60. Үзе тук кебек, Кайгысы юк кебек, Җылый башласа - туктамый.
  61. Бер күркә, унике аккош, Кырык сигез ана каз, Өч йөз алтмыш биш бала каз.
  62. Дөньяда бер агач бар: өч йөз алтмыш алты яфрагы бар: бер ягы ак, бер ягы кара.
  63. Дыгыр-дыгыр дыгырчык, Кырык сигез тыгырчык, Унике каз, ике аккош,- Аны тапкан тутый кош.
  64. Өянке, өянке, Ботак саны унике, Нәр ботакның җиде яфрагы, Кара булыр бер ягы, Ак булыр бер ягы.
  65. Бер авылда унике өй, Һәр өйдә утыз кыз, Һәр кызның бер бите ак, бер бите кара.
  66. Бер тирәк, Унике ботак, Һәр ботакка дүрт чыпчык, Һәр чыпчыкка җиде яфрак, Һәр яфракның бер ягы кара, Бер ягы ак.
  67. Унике йолдызга бер ай.
  68. Унике чүлмәк, Чүлмәк саен утыз йөзем, Утыз йөземгә бер исем.
  69. Бер ояда - җиде күкәй.
  70. Бер тавык астында алтмыш йомырка.
  71. Ипи түгел, су түгел, Авыр түгел, аз түгел, Ансыз яшәү мөмкин түгел.
  72. Тәнсез тора, Телсез сөйләшә, Һичкем аны күрми, Һәркем аны ишетә.
  73. Кем барлык телләрдә дә сөйли ала?
  74. Кулсыз-аяксыз тәрәзәне кага, Тавышсыз җырлый, Өйгә керергә сорый.
  75. Үзе аяксыз-кулсыз, Үзе агач сындыра.
  76. Иртә килә, чиртә килә, Ике канатын сирпә килә, Камышлыктан үтә килә, Камыш башын селкә килә.
  77. Өй түбәсендә бүре улый.
  78. Уты юк, төтене бар.
  79. Ак чыбылдык эчендә Айны ничек табаем? Күк чыбылдык эчендә Көнне ничек табаем?
  80. Җем-җем иткән нидер ул? Ялмап алган нидер ул? Биле бөкре нидер ул? Яуны кырган нидер ул?
  81. Аягы юк - ил гизә, Күзе юк - яшь түгә.
  82. Онгыл-чонгыл манара, Кат-кат булып кабара, Суы барда карала, Суы бетсә тазара.
  83. Зәңгәр күктә бөркет оча,- Канаты белән кояшны каплый.
  84. Сыерымның җилене тулган, сөте юк.
  85. Түбә аркылы казлар үтте, Бөтен җирне сазлар итте.
  86. Кара төенем чишелде, Эченнән җәүһәр чәчелде.
  87. Җәйге эссе көннәрдә Мине сагынып көтәләр, Мин аз гына күренсәм, Качып-посып бетәләр.
  88. Берсе чәчә, Берсе эчә, Берсе үсә.
  89. Юл тулы борчак чәчелде, җыючы юк.
  90. Борынсыз чыпчык боз тишә.
  91. Өй артында дөп-дөп кое казый.
  92. Өй артында дөп-дөп тары төяләр.
  93. Өй артында тәңкә сикерә.
  94. Урал таудан кылыч орсам Иделдә чабагым уйный.
  95. Ялан җирдә ялт та йолт.
  96. Тәрәзәне елык итте, Йөрәгем чырык итте.
  97. Ялт итәр дә йолт итәр, Тигән җирен ут итәр.
  98. Ала казы калтыр-колтыр, Канат очы ялтыр-йолтыр; Инәсе елый вәр-вәри, Кызы көлә шар-шарый.
  99. Атасы чарык әйләндерә, Угылы пычагын яный.
  100. Падишаның күркәләре Галдыр-галдыр итәдер; Муенындагы мәрҗәннәре Ялтыр-йолтыр итәдер.
  101. Болгаерда ялт итте, Килдуразда шалт итте, Борындыкта кисмәк ярылды.
  102. Ялт-йолт ялтырый, Җирнең өсте калтырый, Энҗе кебек тезелә, Ефәк кебек сузыла.
  103. Селки арыш камчысы, Алтын нурлар тамчысы.
  104. Ялман ялап ала, Ялаган җире янмый кала.
  105. Идел аркылы алтын дуга ташладым.
  106. Сыр-сыр сыры бар, Алты төрле нуры бар, Җиде кат күккә юлы бар.
  107. Шундый матур бер күпер - Кеше йөрми, ат керми.
  108. Ишектән керер, Түреңә менеп утырыр.
  109. Байны кочаклый, Ярлының куенына керә.
  110. Килделәр агайлар балтасыз, Ясадылар күпер тактасыз.
  111. Акты-акты да тәрәзә астына ятты.
  112. Төнлә тәрәзәсе бикләнә, Көндез ачыла.
  113. Сыр-сыр сыргалак, Уртасында бер табак.
  114. Аккошым очып китте, Кара төлке ятып калды.
  115. Кышын ята таштай, Язын чаба аттай.
  116. Утта янмый, Суда батмый.
  117. Әндри күзен ак алган.
  118. Аягы юк, кулы юк, Тәрәзәгә гөл ясый.
  119. Үзе туңа, үзе керми, Үзе елый да елый.
  120. Өй артында ак тана Мөгезем бар дип мактана.
  121. Ак ябалак ак киезгә ятыр.
  122. Мамык юрган, Кат-кат сырган, Үзе суп-суык.
  123. Кара җирнең өстенә Каз мамыгын кем түккән? Ак юрганын кем теккән? Ап-ак онны кем сипкән?
  124. Ак ашъяулык таптык, Җир өстенә яптык.
  125. Менә ята җәүһәр таш, Алыйм дисәң, юк була.
  126. Яшь килен суга бара, Тәңкәләре коелып кала.
  127. Йон түшәгем ертылды, Бөтен дөнья йон булды.
  128. Аю бабай йон тетә, Балакларын селкетә.
  129. Котыра да үкерә, Бөтен җирне тутыра.
Табышмак җаваплары
  1. Күк
  2. Күк
  3. Күк һәм ай
  4. Күк һәм ай
  5. Күк һәм йолдызлар
  6. Күк һәм йолдызлар
  7. Күк, йолдызлар, ай
  8. Күк, йолдызлар, ай
  9. Күк, йолдызлар, ай
  10. Күк һәм болыт
  11. Кояш
  12. Кояш
  13. Кояш нуры
  14. Кояш нуры
  15. Кояш нуры
  16. Кояш чыгу, таң ату
  17. Кояш чыгу, ай бату, әтәч кычкыру, кешеләр йокыдан тору
  18. Көн һәм төн
  19. Көн һәм төн
  20. Күләгә
  21. Күләгә
  22. Кояш һәм ай
  23. Кояш һәм ай
  24. Ай
  25. Ай
  26. Кояш, ай, йолдызлар
  27. Ай һәм йолдызлар
  28. Ай һәм йолдызлар
  29. Йолдызлар
  30. Йолдызлар
  31. Йолдызлар
  32. Көянтә йолдыз
  33. Җидегән йолдыз
  34. Тимер казык, акбүзат, күкбүзат йолдызлары
  35. Йолдыз атылу
  36. Җир
  37. Чокыр казу
  38. Тау һәм юл
  39. Туфрак
  40. Ком
  41. Ташкүмер
  42. Нефть
  43. Су
  44. Су
  45. Су
  46. Су өсте
  47. Су өсте
  48. Чишмә
  49. Елга
  50. Елга
  51. Елга һәм аның ярлары
  52. Елга, ут, җир, җил
  53. Күл
  54. Елның дүрт фасылы
  55. Кыш килү
  56. Кыш килү
  57. Кыш үтеп, яз килүе
  58. Кыш үтеп, яз килүе
  59. Яз
  60. Көз
  61. Ел,, айлар, атналар, тәүлекләр
  62. Ел, көн-төн
  63. Атналар, айлар, бәйрәмнәр
  64. Ел, айлар, айдагы тәүлекләр, төн, көн
  65. Ел, айлар, айдагы тәүлекләр, төн, көн
  66. Ел, айлар, айдагы атналар, атнадагы тәүлекләр, көн, төн
  67. Ел, унике ай
  68. Ай, тәүлекләр
  69. Атна һәм тәүлекләр
  70. Сәгать һәм минутлар
  71. Һава
  72. Яңгырау, кайтаваз
  73. Яңгырау, кайтаваз
  74. Җил-давыл
  75. Җил-давыл
  76. Җил-давыл
  77. Җил-давыл
  78. Томан
  79. Томан
  80. Чык һәм чалгы
  81. Болыт
  82. Болыт
  83. Болыт
  84. Яңгырсыз болыт
  85. Болыт, яңгыр
  86. Болыт, яңгыр
  87. Яңгыр
  88. Яңгыр, җир, үлән
  89. Боз яву
  90. Тамчы
  91. Тамчы
  92. Тамчы
  93. Тамчы
  94. Яшен
  95. Яшен
  96. Яшен
  97. Яшен
  98. Яшен
  99. Күк күкрәү, яшен
  100. Күк күкрәү, яшен
  101. Күк күкрәү, яшен
  102. Яшен яшьнәү, яңгыр яву
  103. Аҗаган
  104. Аҗаган
  105. Салават күпере
  106. Салават күпере
  107. Салават күпере
  108. Суык
  109. Суык
  110. Елгада боз кату
  111. Елгада боз кату
  112. Бәке
  113. Бәке
  114. Боз китү, елга ачылу
  115. Боз китү, елга ачылу
  116. Боз
  117. Тәрәзә бозы
  118. Тәрәзә бозы (Суык)
  119. Түбәгә каткан боз
  120. Түбәгә каткан боз
  121. Кар
  122. Кар
  123. Кар
  124. Кар
  125. Кар җемелдеге
  126. Кар яву
  127. Буран, өермә
  128. Буран, өермә
  129. Буран, өермә

Авыл, өй 

(тегермән, мунча, өй, мич, түшәм, идән, шәм, ут һ.б.)

  1. Кыек-мыек, ни эшлисең? - Яшел әфәнде, сине саклыйм.
  2. Йөз дә бер брат, Барысы да бер рәт, Куйганнар терәп.
  3. Ике егеткә бер шарф.
  4. Ике солдат бер каеш буган.
  5. Тирән күлдә балык юк.
  6. Кара җирнең төбеннән, Казы дисәң, кан чыга.
  7. Мөгри-мөгри мөгрәгән, Мөгезен күккә терәгән.
  8. Озын агай кармак саплый.
  9. Ак дөямнең муены озын.
  10. Сыңар аяк бер торна, Коега сузылып, су эчә.
  11. Түбән төшә ләй-ләй, Югары менә ләй-ләй, Тонык суны тондырып эчә ләй-ләй.
  12. Бер бүректә кырык ямау.
  13. Кызыл үгезнең кырык тишеге, Кырык беренчесе үз тишеге.
  14. Алып кайттым яшел каз, Яшел казның башы таз.
  15. Яшел чапан кигән, билен буган, Үзе кешене кыйный да кыйный.
  16. Урманда үсә, Мунчада пешә. Үзе чук-чук, Бер шәһәргә керсә, Кыйнаудан башка эше юк.
  17. Якты вакытта караңгы була, Суык вакытта җылы була, Җылы вакытта суык була.
  18. Озын-озын йөрмәләр Аннан кеше үрмәләр.
  19. Алтмыш өйгә бер сарык, Ул да булса бик арык.
  20. Кала тавы башында Котырган аю шашына.
  21. Тиз ашый, вак чәйни, Бөтен илне туйдырса да, үзе туймый.
  22. Мин үзем су белән дә, Җил белән дә торам, Бөтен халыкны туйдырам,- Үзем чәйним, башкалар йота.
  23. Утыра әби елгада, Аякларын асып елгага.
  24. Армас, талмас, Аягын судан алмас.
  25. Бере керә, бере чыга, Ардым-талдым дияләр.
  26. Мөгри-мөгри мөгрәгән, Мөгезен күккә терәгән; Аш та ашаган, туймаган, Таш та ашаган, туймаган, Җилсез күңел куймаган.
  27. Дүрт канат, алты аяк, Аны белмәгән кешенең Аркасына тал таяк.
  28. Дүрт ага тау менешә, Берсе менә, берсе төшә, Ардым-талдым, диешә.
  29. Олы агайның бүреге Кече агайга ярамый.
  30. Аю акыра, йонын коя, Аның йонын кем җыя?
  31. Үгез үкерә тора, Йонын төкерә тора.
  32. Тәрәзәсе юк, түбәсе тишек, Яңгыр үтми, җил өрми.
  33. Аркычак, торкычак, Җыеп алсаң, бер кочак.
  34. Агач пулат, Таш пулат, Тимер пулат, Камыр пулат, Тамыр пулат.
  35. Агач өй, Агач өй эчендә таш өй, Таш өй эчендә тимер өй, Тимер өй эчендә күл, Күл эчендә үрдәкләр йөзеп йөри.
  36. Дәү әтидән калган иске казан.
  37. Базда батман тарым бар, Күтәралсаң, барын да ал.
  38. Кунак саен бер түшәк.
  39. Өй артында карават, Сузылып яткан Салават.
  40. Өй багалый үгез күз.
  41. Өй әйләнәсе кыл дилбегә.
  42. Кырык кунак, кырык буй, Каян ястык җиткерим.
  43. Өй тирәли кызыл билбау, Уртасында бер егет.
  44. Тышта санадым - сигез, Өйдә санадым - дүрт.
  45. Өй башында телем-телем икмәк.
  46. Өй башында дранча, Дранча саен бер акча.
  47. Сыерым аранда, Койрыгы аран башында.
  48. Ае бар, шәүләсе юк.
  49. Атасы өстендә балалары.
  50. Ишектән кергән дә сузылып яткан.
  51. Өстәл астында яшь килен көлә.
  52. Фатыйма белән Хәдичә Бер-берсенә караша, Кил алмыйлар янәшә.
  53. Әндри өйдә, Башта тышта.
  54. Алтмыш татар Аяк очлаш ятар.
  55. Озын агай сузылып ята, Балалары тезелеп ята.
  56. Бер мендәрдә алтмыш солдат йоклый.
  57. Ишек, Ишек өстендә бишек.
  58. Буй-буй күлмәк кигән, Аягы җиргә тигән.
  59. Ике солдат мең солдатны күтәрә.
  60. Киттем дип китә, кире килә.
  61. Ике егет буй үлчәшә.
  62. Ике килен тик утыра, Кайнанасы эшләп йөри.
  63. Бер җирдә бар биш агай:  Икесе ята, Икесе тора, Берсе арлы-бирле йөри.
  64. Аю сыртына алма ябышкан.
  65. Ишек ача, Ишек артына кача.
  66. Кечкенә генә таем бар,- Кергән-чыккан атлана.
  67. Көненә мең кеше белән күрешә.
  68. Кергән белән керә, Чыккан белән чыга.
  69. Бер сыер койрыгына мең кеше ябышкан.
  70. Караңгы өйдә карт агай Кармак салып утыра.
  71. Кечкенә генә эт Өрми дә, җибәрми дә.
  72. Тимер чыпчык өй саклый.
  73. Келт-келт итә, Өенә кереп китә.
  74. Җире пыяла, межасы агач, Алтын яңак, җиз тупса.
  75. Түрдә дүртәү утыра - түрәмен дип, Ишек төбендә икәү утыра - үләмен дип.
  76. Бабай бармагы тун күтәрә, Күтәреп төн үткәрә.
  77. Йорт түгел - үзе биш этажлы, Кеше яшәми - кешенең тормышы яши.
  78. Дүрт аягы баскан, Бер аягы яткан.
  79. Дүрт татар хатыны бер шәл бөркәнгән.
  80. Дүрт туган бер түбә астында яшиләр.
  81. Бер абзарда дүрт килен сыер сава.
  82. Йолкындым, талкындым, Сузылдым, тартылдым, Чирәмдә җәйләдем, Сандыкта кышладым, Өстәлгә җәелдем.
  83. Ары тәки, бире тәки, Кунак килсә, йөгрер тәки.
  84. Аягы бар, кулы юк, Аркасы бар, түше юк.
  85. Бар бер матур агач сарай, Әйләнәсе суккан калай.
  86. Дүрт мөеш, ике теш, Түр башыннан төш.
  87. Аяксыз-кулсыз - мал җыя.
  88. Дүрт аяклы, ике башлы, бер корсаклы.
  89. Дүрт аяклы - мал түгел, Мамыгы бар - кош түгел.
  90. Дүрт колаклы, Ике корсаклы, Идәнгә төшмәс, Түрдән китмәс.
  91. Кеше түгел, яңа күлмәк сорый.
  92. Иртә белән тау була, Кич белән болын була.
  93. Көндез - хөрмәттә, Кич - хезмәттә.
  94. Торса дөядәй, ятса куяндай.
  95. Ак өем бар - ишексез, Чебен кермәсә дә, кеше керә.
  96. Балтасыз чолан куйдым.
  97. Озын-озын озарган, Ике башы кызарган.
  98. Ак тавыкның койрыгына кан тигән.
  99. Кечкенә генә түгәрәк күл, Тирәк аның эчендә, Чатма кигән, камка кигән Кызлар аның эчендә, Биленә кылыч бәйләгән Егетләр аның эчендә.
  100. Син артыңны әйләнсәң, Ул да артын әйләнә.
  101. Алды - хуш, арты - буш.
  102. Башы бер, күзе унике.
  103. Көн-тен йөри, Урыныннан китә алмый.
  104. Йөзе ак, күзләре кара, Көне-төне алга бара, Үзе бер урында кала.
  105. Көн үткәнне кем белә? Мин онытсам, ул белә.
  106. Челт-челт итә, Читлегенә кереп китә.
  107. Мәскәүдән килгән былбыл, Аягында чылбыр.
  108. Йөк салсаң йөри, Йөкне алсаң туктый.
  109. Җансыз җанлыны уята.
  110. Тауга менә - таелмый, Таелса да егылмый.
  111. Олы киленем эшлекле, Кече киленем кешелекле; Үзем бай остабикәсе, Эшемне кем эшлисе?
  112. Ике агай-эне: берсе торганчы, икенчесе урам әйләнеп кайта.
  113. Урманда туа, Идәндә шуа, Кулда елый.
  114. Бәләкәй генә бичура Билен буып утыра.
  115. Ишек артында биле бәйләүле кол ятыр.
  116. Йөз агай бер билбау бәйләгән.
  117. Билен буган Биктимер Ишектән түргә сикерер.
  118. Ишекле-түрле яшь килен йөри, Эләккәнне сөйри.
  119. Су өстендә чыжлап тора бер елан, Төннәрендә утлар чәчә авызыннан.
  120. Багана яна, күмере-көле юк.
  121. Күлмәге эчендә, Гәүдәсе тышында.
  122. Тешсез әби май ашый.
  123. Казаннан килгән бер гөлем бар, Бөресез, ботаксыз; Аны ашаган бер кошым бар, Борынсыз, тамаксыз.
  124. Тәне тышта, Күлмәге эчтә, Мәлихәсе башында, Ул синең дә каршыңда.
  125. Табак, Табак өстендә таяк, Таяк өстендә эл тери, Әлтери өстендә бәлтери, Бәлтери өстендә калтырый, Калтырый өстендә ялтырый.
  126. Пыяла сарай эчендә Сары тавыгым утыра.
  127. Өе дә пыяла, Тәрәзәсе дә пыяла, Кәрнизе челтәр, Тәрәзәсе мең.
  128. Атасы улын күтәргән, Улы бүреген күтәргән.
  129. Катлау-катлау катланган, Кече матчага атланган.
  130. Бер башы - суда, Бер башы - утта.
  131. Бармагыңны төрт, Борыныңны сөрт.
  132. Безнең өйдә ут яна, Аның мае елгада.
  133. Җем-җем итә, Җемелдәп китә, Шырпысыз үрләп китә.
  134. Өстәлемдә бер гөмбә, Яктыртып тора төнлә.
  135. Үзе ак күлмәк кигән, Башы түшәмгә тигән, Аягы җиргә тигән.
  136. Иртә тор да кара: Әбинең күлмәге ак, Изүе кара.
  137. Аяксыз-кулсыз кершән ягына.
  138. Кыш көне күп ашый, Җәй көне күп йоклый.
  139. Гәүдәсе өйдә, муены тышта.
  140. Җизни кигән ак күлмәк, Башында балчык чүлмәк.
  141. Аслы-өсле ак келәт, Кулым кысты карт үләт.
  142. Таш өйдә сары төлке сикерә.
  143. Әрҗәм тулы чын ахак,- Кулым тыгып ал алмыйм,
  144. Үзе өйдә, чәче урамда.
  145. Анасы юан, кызы чибәр, Улы җитез икән - Күккә җиткән.
  146. Анасы юан, кызы кызыл, Улы уңган, атасы бөкере.
  147. Бер кечкенә таш пулат бар, Эче киң дә авызы тар,- Акны салалар, Караны алалар.
  148. Дүрт аяклы кара куй,- Төрепкәсе артында.
  149. Өй түбәсендә киле, Аны белмәгән тиле.
  150. Өй кыегында бер карт Челем тартып утыра.
  151. Сыерым аранда, Койрыгы яланда.
  152. Кече киленнең калфагы Уртанчы киленгә ярамый, Уртанчы килен калфагы Кече киленгә ярамый.
  153. Тимер балык тау шуа.
  154. Сикереп торды, Атка утырды, Куышны тутырды, Ачысын очырды, Җылысын калдырды.
  155. Ак әбинең тамагына Кырык чыра кадалган.
  156. Ишектән керә, тишектән чыга.
  157. Атасы аягын киенгәнче, Улы базарга барып кайта.
  158. Таш тирмәнең эчендә Сары чәчле кыз ята.
  159. Заман ахыры булганда, Таш өстенә таш кубар, Ике ташның эченнән Бөдрә чәчле кыз чыгар.
  160. Бәләкәй генә оя, Җитмеш биш кеше сыя.
  161. Кара башлы ак тутайлар Төялгәннәр вагонга.
  162. Бер бәләкәй генә малайның башы каный.
  163. Күрергә күркәм, Тотарга куркам.
  164. Зәңгәр-зәңгәр, зәңгәр чәчәк, Күк-күк, күк чәчәк; Күрер күзгә матур чәчәк, Күтәрергә авыр чәчәк.
  165. Кызыл гына мәче баласы агач өстендә уйный.
  166. Өй түбәсендә кызыл әтәч кычкыра.
  167. Кызыл сыер кара сыерны ялый.
  168. Кызыл үгез яткан җиргә Кырык елсыз үлән чыкмас.
  169. Әстерханда утын кисә, Йомычкасы монда төшә.
  170. Кара аю кикерә, Күккә карап сикерә.
Табышмак җаваплары
  1. Авыл тирәли тотылган читән һәм иген кыры
  2. Утыртма читән
  3. Киртә казыклары
  4. Киртә казыклары
  5. Кое
  6. Кое
  7. Кое сиртмәсе
  8. Кое сиртмәсе
  9. Кое сиртмәсе
  10. Коедан су алу
  11. Коедан су алу
  12. Мунча миче
  13. Мунча миче
  14. Мунча себеркесе
  15. Мунча себеркесе
  16. Мунча себеркесе
  17. Кар базы
  18. Баскыч
  19. Утын кузласы
  20. Тегермән
  21. Тегермән
  22. Тегермән
  23. Су тегермәне
  24. Чарык
  25. Чарык калаклары
  26. Җил тегермәне
  27. Җил тегермәне
  28. Тегермән канатлары
  29. Тегермән мешкәсе
  30. Тегермән тарту, он
  31. Тегермән тарту, он
  32. Киез өй, тирмә
  33. Тирмәнең кирәгәләре
  34. Өй, мич, таба, бәлеш
  35. Өй, мич, таба, май, коймак
  36. Өй базы
  37. Баздагы чүп-чар
  38. Өй нигезе
  39. Өй нигезе
  40. Стенадагы ботак эзе
  41. Өй стеналары арасындагы мүк
  42. Өй стеналары арасындагы мүк
  43. Стена мүге һәм морҗа
  44. Өй почмаклары
  45. Түбә такталары
  46. Түбә такталары
  47. Салам түбәдәге бастырык
  48. Күзләвек
  49. Өрлек һәм идән такталары
  50. Идән тактасы
  51. Идән ярыгы
  52. Идән һәм түшәм
  53. Матча
  54. Түшәм такталары
  55. Матча һәм түшәм такталары
  56. Матча һәм түшәм такталары
  57. Сәндерә
  58. Сәке
  59. Киштә
  60. Ишек
  61. Ишек яңаклары
  62. Ишек яңаклары һәм ишек
  63. Ишек өсте һәм бусага, ишек яңаклары, ишек
  64. Ишек һәм йозак
  65. Ишек күгәне
  66. Бусага
  67. Ишек тоткасы
  68. Ишек бавы
  69. Ишек бавы
  70. Ишек элгече
  71. Йозак
  72. Йозакны бикләү-ачу
  73. Тәрәзә
  74. Тәрәзә һәм ишек яңаклары
  75. Кием элгеч, чөй-кадак
  76. Шкаф
  77. Этажерка
  78. Эскәмия
  79. Өстәл
  80. Өстәл
  81. Өстәл
  82. Өстәл җәймәсе
  83. Урындык
  84. Урындык
  85. Сандык
  86. Сандык
  87. Сандык
  88. Карават
  89. Карават, түшәк
  90. Мендәр-ястык
  91. Мендәр-ястык
  92. Мендәр-ястык
  93. Юрган
  94. Чыбылдык
  95. Чыбылдык
  96. Чыбылдык
  97. Сөлге
  98. Сөлге
  99. Көзге
  100. Көзге
  101. Көзге
  102. Сәгать
  103. Сәгать
  104. Сәгать
  105. Сәгать
  106. Күкеле сәгать
  107. Күкеле сәгать
  108. Күкеле сәгать
  109. Будильник
  110. Сәгать маятнигы
  111. Сәгать һәм аның ике теле
  112. Сәгать телләре
  113. Идән мунчаласы
  114. Себерке
  115. Себерке
  116. Себерке
  117. Себерке
  118. Чырак
  119. Шәм
  120. Шәм
  121. Шәм
  122. Шәм
  123. Шәмдәл һәм шәм
  124. Шәмдәл, шәм, ут
  125. Керосин лампасы
  126. Керосин лампасы
  127. Абажурлы лампа
  128. Асылмалы лампа
  129. Филтә
  130. Филтә күмерен алу
  131. Электр лампасы
  132. Электр лампасы
  133. Өстәл лампасы
  134. Мич
  135. Мич
  136. Мич
  137. Мич
  138. Мич һәм морҗа
  139. Мич һәм морҗа
  140. Мич һәм морҗа
  141. Мич, ялкын
  142. Мичтәге утлы күмер
  143. Мич, төтен
  144. Мич, ут, төтен
  145. Мич, ут, төтен, кисәү агачы
  146. Мич, утын, күмер алу
  147. Тимер мич
  148. Морҗа
  149. Морҗа, төтен
  150. Морҗа, төтен
  151. Морҗа япкычлары
  152. Чыра телү
  153. Утынны алып кайту, мичтә яндыру
  154. Мичкә утын ягу
  155. Мичкә утын ягу
  156. Утынның яна башлавы һәм төтен
  157. Чакма таш, ут
  158. Чакма чагып ут кабызу
  159. Каплы шырпы
  160. Каплы шырпы
  161. Шырпы кабызу
  162. Ут
  163. Ут
  164. Ут, утын яну
  165. Янгын
  166. Ут һәм казан
  167. Учак яккан урын
  168. Очкын
  169. Төтен
  170. Төтен

Аш-су 

(савыт-саба, ризык, ашарга әзерләү, тәм-томнар һ.б.)

  1. Үзе йомры, үзендә су тора.
  2. Су аркылы тимер күпер.
  3. Киермә кашлы, Киртек башлы.
  4. Ике туган суга бара, Берсен-берсе уза бара.
  5. Кола атым суга төште, Колаклары салпая төште.
  6. Бәләкәй генә чәчле пуп Морҗа юллыгын тазарта.
  7. Бер ялбыр эт абзардан бөтен сарыкны куа.
  8. Гармун кебек сырлы ул, Мич шикелле җылы ул.
  9. Тирән базда тимер эчәк.
  10. Барганда җырлый-җырлый бара, Кайтканда җылый-җылый кайта.
  11. Өч туган су керергә барган, Икесе кергән, Өченчесе ярда калган.
  12. Бер дугада ике күл эленеп тора. Бер ботакта ике кош сайрый.
  13. Кырык төштән билен буган, Утыз чиләк аш ашый.
  14. Кара сыерның кабыргасы тишек.
  15. Бер өй, Өй битендә чөй; Чөен күзенә тыгар, Суырып алыр, су чыгар.
  16. Ике колаклы, Өч аяклы, Олы корсаклы.
  17. Аркасы бар - эче юк.
  18. Борыны бортас, Карыны картас, Атка менмәс, Җәяү йөрмәс, Тик тормас.
  19. Өй артында җиз тәкә, Җитәкләтә, күтәртә. Үзе бармас, Ияртсәң калмас.
  20. Бохарадан килгән сары торна Башын сузып су эчә.
  21. Төртсәң су чыга, Су чыкмаса, сүз чыга.
  22. Кап корсак, Эче кара бавырсак.
  23. Өй эчендә түгәрәк күл.
  24. Эче куыш, тышы таш, Әләлекәй орчык баш.
  25. Колагы бар, башы юк, Ашамаган ашы юк.
  26. Колагы бар - ишетми, Тигез җиргә утырмый.
  27. Кара сыер астында кызыл бозау.
  28. Кара сыерым карап тора, Кызыл сыерым ялап тора.
  29. Сыңар аяк саескан, Суга төшеп, су эчкән.
  30. Үрдәкнең койрыгы тау башында, Башы Кама елгасында.
  31. Үзе бер дә ашамый, Ашаганда бушамый.
  32. Биш туганга баш булам, Ашатсам да ач булам.
  33. Табышмак әйтәм, таба төш, Табалмасаң утка төш, Кайнанаң биргән ак яулыкны Сары майга мана төш.
  34. Алама тай, Эче тулы май.
  35. Мөгез саплы, Тимер кашлы, Күн каплы, Аны белгән мең яшьле.
  36. Черт-черт итә үзе, Өч аягы, бер күзе.
  37. Кара койрык куем бар, Өйдән өйгә йөридер.
  38. Бәләкәй генә тай, Төбе чеп-чи май.
  39. Кайнар күлдә каек уйный.
  40. Тимер ындыр табагында Сырлы кибән утыра.
  41. Кара чегән кызы мичтән коймак урлый.
  42. Эләктергеч, каптыргыч, Мичтән бәлеш тарттыргыч.
  43. Аты - агач, Арбасы - тимер.
  44. Эләктергеч, каптыргыч, Хатыннарга тарттыргыч; Чыж-ж иттереп салалар, Кып иттереп алалар.
  45. Кечкенә генә кыз бала Йөрәгенә ут сала.
  46. Башы да тишек, Төбе дә тишек, Уртасында ут, Читендә су.
  47. Ике чите су булыр, Уртасында ут булыр; Байларны көлдерер, Ярлыларны бөлдерер.
  48. Бохарадан килгән кунак Ут ашый да су эчә.
  49. Кечерәк кенә күл эчендә Дөрли-дөрли ут яна, Уты суны киптерми, Суы утны сүндерми.
  50. Килде бер төркем халык, Утырдылар уфтанып; Уты сүнде - янмады, Суы кипте - калмады.
  51. Гөбер-гөбер гөбердән, Яккан уты күмердән; Көмештән дә җиздән, Табында күрербез тиздән.
  52. И Туйбикә, Туйбикә, Кунак килсә - куй, бикә; Салпы колак, киң битле, Сөйләшергә   бик ипле.
  53. Мич алдында төпсез итек.
  54. Алтын багана өстендә Күк күгәрчен утыра.
  55. Кытайдан килгән бер аккош; Шул кош алтын багана башына кунса, Кунакның күңеле бик хуш.
  56. Җиз багана, таш чыпчык, Очып төшә, косып менә.
  57. Менә кызык, менә кызык, Менә китте кодалар кызып, Берсе менә, берсе төшә, Берсе тора сызгырып.
  58. Аталары - җиз күкрәк, Аналары - киң күкрәк, Балалары - чәлдер-чөлдер.
  59. Өстәлемдә ак үгез, Маңгаенда бер мөгез.
  60. Тәнендә - мунча, Борынында - рәшәткә, Аркасында - бер кул.
  61. Кечкенә генә кызым бар, Кергән-чыккан үбәдер.
  62. Урманга барган да бөккән, Урманнан кайткан да теккән, Чит-чите тырт-тыртлы, Уртасы иһа-һайлы.
  63. Урманда бөгелгән, Өйдә тегелгән, Өр-яңа савыт,- Төбе тишелгән.
  64. Нечкә билле чибәр килен Кое авызында бии.
  65. Дөп-дөп, дөпәләп кимәләнки, Көш-көш, кәшәләп кимәләнки; Алачыкка керсәнә, Алача күлмәгеңне салсана, Ходай биргән товарыңны Ялтыратып салсана.
  66. Ач булса - ята, Тук булса - торып утыра.
  67. Келәте сүс, Ишеге мунчала.
  68. Өй эчендә базым бар, Баз эчендә бозым бар; Керер идем, сыялмыйм, Бозларында шуалмыйм.
  69. Куй көтүем суга төште, Сөләйман аксак куа төште, Карагай калпак каплый төште, Торымтай эзли төште.
  70. Читтән карасам - аклы, Татып карасам - татлы.
  71. Тәбәнәк күктән кар ява.
  72. Келәт астында буран уйный.
  73. Болытсыз көнне яңгыр ява.
  74. Уңнан да чалт чигәмә, Сулдан да чалт чигәмә; Бу җиңгидән йөдәп беттем, Ни дип миңа кизәнә?
  75. Мич башында бичура Билен буып утыра; Башы ләмгә тыгылган, Алалмыйча утыра.
  76. Аяксыз-кулсыз агачка менә.
  77. Ары да лап-лап, Бире дә лап-лап, Киндер каплап, Көрәк саплап, Мендәр каплап, Әтү-ти!
  78. Эче куыш, тышы таш, Юеш салдым, коры алдым, Аннан яхшы табылмас.
  79. Үзе түгәрәк, Урыны түрдәрәк, Эче тулы күзәнәк; Әчкелтем дә төчкелтем, Бар нәрсәдән дә кадерлерәк.
  80. Мине таяк белән кыйныйлар, Таш белән кысалар, Пычак белән кисәләр; Ни өчен болай җәзалыйлар?- Чөнки мине бары да ярата.
  81. Өсте такта, асты такта, Уртасында майлы турта.
  82. Ахактан, бохактан, Тар - авыздан, киң - төптән, Эче өрелгән, Якасы бәрелгән, Сырлы кәпәчен кигән, Табын түренә үрелгән.
  83. Әгәри, Әгәри дә тәгәри, Тәгәри дә суга төшә, Күңелем шуны ярата.
  84. Минем ялгызымны ашамыйлар, Әмма миннән башка татарга аш булмый.
  85. Түгәрәк кенә күлгә яфрак ява.
  86. Йөз елкы суга төште, Сөләйман куа төште.
  87. Каптык өстендә аягын салындырып утыра.
  88. Бер бәкегә кырык тәкә сикерә.
  89. Кайчысыз киселә, Җепсез тегелә.
  90. Ак алаша батты, Колаклары калыкты.
  91. Сары куйлар суга батты, Шешенде дә өскә калыкты.
  92. Шапылт итеп суга чума, Күзе әйләнеп, су өстенә чыга.
  93. Ашасаң, тешкә керә, Ашамасаң, төшкә керә.
  94. Зур ук башын ярдым, Солтан кызын алдым.
  95. Җир астында тун тышладым, Өстәлгә мендем - туным ташладым.
  96. Кызыл камыт эчендә Кыз ризыгы ятадыр.
  97. Суда туа, Суга керсә үлә.
  98. Ак көчегем анттан калмый.
  99. Мине тотып ашамыйлар, Миннән башка туй да ясамыйлар.
  100. Идел төбенә таш салдым.
  101. Зер-зер, зертеки, Зертеки дә пертеки, Әпечтеки-печтеки, Аннан туган кечтеки.
  102. Ашка салсаң - тәм кертә, Борынга салсаң - төчкертә.
  103. Пешермәсәң - ашарга ярамый, Пешерсәң - ташларга туры килә.
  104. Кар түгел - ак, Боз түгел - каты, Тоз түгел - эри.
Табышмак җаваплары
  1. Чиләк
  2. Чиләк тоткасы
  3. Көянтә
  4. Ике чиләк белән суга бару
  5. Чиләк белән су алу
  6. Пумала
  7. Пумала, төтен
  8. Җылыткыч батарея
  9. Су, газ торбалары
  10. Сусыз һәм сулы чиләкләр
  11. Көянтәләп суга бару
  12. Көянтәләп суга бару
  13. Кисмәк
  14. Мичкә
  15. Мичкәдән су агызу
  16. Лакан
  17. Ялгаш, тагарак
  18. Комган
  19. Комган
  20. Комган
  21. Юынгыч
  22. Күмер савыты
  23. Тәлинкә
  24. Чүлмәк
  25. Миски
  26. Казан
  27. Казан астында ут яну
  28. Казан астында ут яну
  29. Чүмеч
  30. Чүмеч
  31. Кашык
  32. Кашык
  33. Май канаты
  34. Май канаты
  35. Пычак
  36. Өчаяк
  37. Таба
  38. Таба
  39. Таба, кабартма
  40. Таба, бәлеш
  41. Табагач
  42. Табагач
  43. Табагач, таба
  44. Табагач, таба, коймак
  45. Самавыр
  46. Самавыр
  47. Самавыр
  48. Самавыр
  49. Самавыр
  50. Самавыр
  51. Самавыр
  52. Самавыр
  53. Самавыр морҗасы
  54. Самавыр, чәйнек
  55. Самавыр, чәйнек
  56. Самавыр, чәйнек, чәй ясау
  57. Самавыр, чәйнек, чынаяклар
  58. Самавыр, поднос, чынаяклар
  59. Чәйнек
  60. Чәйнек
  61. Чынаяк
  62. Иләк
  63. Иләк
  64. Киле һәм кисап, орлык төю
  65. Киле һәм кисап, орлык төю
  66. Капчык
  67. Капчык һәм капчык бавы
  68. Суыткыч
  69. Ботка пешерү
  70. Кабыклап пешерелгән бәрәңге
  71. Он иләү
  72. Он иләү
  73. Он иләү
  74. Он иләү
  75. Күәстә камыр әчетү
  76. Күәстә камыр әчетү
  77. Ипи әвәләү
  78. Мичтә икмәк пешерү
  79. Икмәк
  80. Икмәк
  81. Якмыш (кыстыбый)
  82. Бәлеш
  83. Токмач
  84. Токмач
  85. Токмач яки салма салу
  86. Токмач яки салма салу
  87. Токмач ашау
  88. Чумар салу
  89. Пилмән ясау
  90. Пилмән пешерү
  91. Бавырсак
  92. Шулпага салынган май
  93. Шулпага салынган май
  94. Сөяктән җилек чыгару
  95. Казылык
  96. Казылык
  97. Тоз
  98. Тоз
  99. Тоз
  100. Ашка тоз салу
  101. Борыч тарту
  102. Борыч
  103. Лавр яфрагы
  104. Шикәр

Сүз: аваз-хәреф 

(метаграмма, шарада һ.б. )

  1. Синдә бар, миндә бар - кешедә юк, Казанда бар, өйдә юк; Урманда бар - бер генә, Җирдә-суда бер дә юк.
  2. Мәскәү илә Казанда юк, Питербур илә Оренбурда бар; Ташкент илә Уфада юк, Әстерхан илә Самарда бар.
  3. Мәскәүдә бер дә юк, Казанда икәү.
  4. Әбидә бер, бабайда ике.
  5. Диңгездә бар, суда юк, Абзарда бар, өйдә юк.
  6. Бездә бар, Сездә бар, Илдә юк.
  7. Яз белән көз нәрсә белән тәмамлана?
  8. Казанның уртасында ни бар?
  9. Сыерда бар, атта юк, Сарыкта бар, эттә юк.
  10. Тыкрык башында ни бар?
  11. Чигәдә бар, кашта юк, Чирәмдә бар, ташта юк.
  12. Кое төбендә нәрсә бар?
  13. Җирнең уртасында ни бар?
  14. Кәҗәнең башында нәрсә бар?
  15. Шәһәрдә бар, авылда юк, Кешедә бар, адәмдә юк.
  16. Барда юк, юкта бар.
  17. Балда бар, нанда юк, Алмада бар, ханда юк.
  18. Урманда бар, кырда юк, Мунчада бар, өйдә юк.
  19. Тәрәзә төбендә нәрсә бар? Шуны тап.
  20. Көн белән төн уртасында нәрсә бар?
  21. Күлдә бар, елгада юк, Үрдәктә бар, казда юк.
  22. Беренче кисәге - җирнең иярчене; Икенче кисәге - җәзалау урыны; Кушып укыганда - кеше исеме.
  23. Бер иҗегем - төс минем; Икенчесе - сыеклык; Өченчесе бөл ай ди: - Безнең авыл бик бай,- ди.
  24. Нинди шәһәр суда йөзә?
  25. Алма дисәң дә алалар, Нәрсә соң ул, балалар?
  26. Чарлак кайчан кош була?
  27. Азиядәге бер тауның исемен алам: беренче иҗеге - әйбернең төсен белдерә, икенче иҗеге - йорт хайванының исеме.
  28. Нинди сүздә алты «н» бар?
  29. Беренче иҗеге - боерык фигыль; Икенче иҗеге - атау җөмлә; Икесе бергә - кыйммәтле металл исеме.
  30. Ансыз миңа бу киң дөнья булды тар, Насыйп микән миңа аны күрергә? Аның хәрефе бу язылган җирдә бар, Миңа кирәк шул кемлеген белергә.
  31. Һәр хәрефе бер иҗек, Исеме була ничек?
  32. «Б» белән башласаң - бик тәмле әйбер; «С» белән башласаң - бүрәнәләр бәйләме; «К» белән башласаң - боерык фигыль.
  33. Бер иҗеген ал умартадан, Икенчесен эзлә партадан; Бергә кушкач, кем була дисәң? - Уйлап кара: мин ярам, кисәм.
  34. Бабай урманга барган, Бабай балтасын алган. Бабай урманда бал тапкан, Аны кая салып кайткан?
  35. Берсе иген игүчеләргә, икенчесе печән җыючыларга кирәкле ике нәрсәнең исемен бергә кушсак, җиңгиләргә кирәкле бер нәрсәнең исеме килеп чыгар.
  36. Үзе биш хәрефтән тора торган сүз. Баштагы өч хәрефен генә укысаң - татлы әйбер исеме килеп чыга, соңгы ике хәрефе - Татарстандагы елга исеме. Барысы бергә - суда яшәүче, бик тиз йөзүче.
  37. Без безгә без дибез, Сез безгә ни дисез?
  38. «Й» белән башласаң - әйберләрне саклый, «Т» белән башласаң - җәнлек ауларга ярый.
  39. Кара дисәң, карамый, Ак дияргә ярамый.
  40. Кыш көнендә күп була торган ике нәрсәнең исемен бергә тезеп языгыз да, җәй көне күп була торган бер җимеш: исеме чыксын.
  41. «К»дан башлап укысагыз, Җир ашларга китә, «Г»дан башлап укысагыз, Чәчәк атып үсә.
  42. Күлмәкне икегә аерсаң, нәрсә килеп чыга?
  43. Минем белән ул адаш: Мин - яз ае, ә ул - аш.
  44. Урман белән тау арасында нәрсә бар?
  45. Ат бер елга өч таз суны эчеп бетерә аламы?
  46. «3» белән башлап - Татарстандагы елга; «X» белән башлап - кеше исеме; «Ч» белән башлап - үсемлек; «Җ» белән башлап - елның бер вакыты.
  47. Бөтен татар өендә бар, Үзе дөньяда бер генә.
  48. Күл буенда шаулармын, «Ш» белән мине язсаң; Ат муенында булырмын, «Т» белән алыштырсаң; Ул урынга «Р» куйсаң, Кисә аласың токмач; «Л» белән кырда калам, Игенне урып-җыйгач.
  49. Беренче кисәге - сыеклык, икенче кисәге - Татарстандагы елга, кушып укыганда - табигать күренеше.
  50. Беренче иҗеге - хайван, Икенче иҗеге - боерык фигыль, Икесе бергә - кош исеме.
  51. Беренче кисәге - боерык фигыль, икенче кисәге - иген үсә торган җир, кушып укыганда - зирәк кеше.
  52. Исеме ике сүздән кушылган. Беренчесе - җир йөзендә иң күп бер нәрсә, икенчесе - кечкенә бер хайван; икесен бергә җыйганда, өен үзе белән йөртә торган бер хайванның исеме чыксын.
  53. Тугай кайчан сайрый?
  54. Атлар аңлый торган ике сүзнең ахырына «к» хәрефен кушсаң, адәмнең киссәң дә авыртмый торган бер әгъзасының исеме чыгар. Ул нәрсә?
  55. Башы - «т», койрыгы - «н», дошманы - «м». Ул нәрсә?
  56. Көн белән төн бер-берсеннән нәрсә белән аерылалар?
  57. «У» белән язсаң, тау була, «А» белән язсаң, диңгез була.
  58. Өч дигәндә - ике була, «Ике» дигәндә - өч була.
  59. Түтәлдә нинди ике нота үсә?
  60. Ике көн рәттән яңгыр явамы?
Табышмак җаваплары
  1. «Н» хәрефе
  2. «Р» хәрефе
  3. «А» хәрефе
  4. «Б» хәрефе
  5. «3» хәрефе
  6. «3» хәрефе
  7. «3» хәрефе
  8. «3» хәрефе
  9. «С» хәрефе
  10. «Т» хәрефе
  11. «Ч» хәрефе
  12. «Е» хәрефе
  13. «И» хәрефе
  14. «К» хәрефе
  15. «Ш» хәрефе
  16. «Ю» хәрефе
  17. «Л» хәрефе
  18. «М» хәрефе
  19. «Ә» хәрефе
  20. «Ө» хәрефе
  21. «Ү» хәрефе
  22. Айдар («ай» һәм «дар»)
  23. Аксубай («ак», «су» һәм «бай»)
  24. Алабуга (шәһәр һәм балык исеме)
  25. Алма (боерык фигыль һәм җимеш)
  26. Акка буягач (акчарлак)
  27. Алтай («ал» һәм «тай»)
  28. Алтын
  29. Алтын  («ал» һәм «тын»)
  30. Анам (юл башы хәрефләреннән укыла)
  31. Аю («а» һәм «ю»)
  32. Бал, сал, кал
  33. Балта («бал» һәм «та»)
  34. Бал тасына («балтасына»)
  35. Каптырма («кап» һәм «тырма»)
  36. Балык («бал» һәм «Ык»)
  37. Без (алмашлык һәм тегү коралы)
  38. Йозак, тозак
  39. Кара (кара төс һәм боерык фигыль)
  40. Карбыз («кар» һәм «боз»)
  41. Көл, гөл
  42. Күл һәм мәк
  43. Май
  44. «Белән» бәйлеге
  45. Елга суын эчеп бетереп булмый (юнәлеш килештәге «ел» сүзе һәм «елга»)
  46. Зәй, Хәй, чәй, җәй
  47. Казан (шәһәр һәм савыт)
  48. Камыш, камыт, камыр, камыл
  49. Суык («су» һәм «Ык»)
  50. Сыерчык («сыер» һәм «чык»)
  51. Тапкыр («тап» һәм «кыр»)
  52. Ташбака («таш» һәм «бака»)
  53. «Р» хәрефе өстәгәч («тургай»)
  54. Тырнак («тыр-р» һәм «на-а»)
  55. Тычкан
  56. Беренче хәрефләре белән
  57. Урал, Арал
  58. «Өч» һәм «ике» сүзләрендәге хәрефләр саны
  59. Фасоль («фа» һәм «соль»)
  60. Рәттән ике көн булмый (арада төн бар)

 

Төрлесеннән

(дөнья, акча, үлчәү, транспорт, сәнәгать, сугыш кораллары һ.б.)

  1. Алдаштыра чытырман, Адаштыра чытырман, Юл таптыра чытырман.
  2. Һәркем кичкән бер күпер: Берәүләргә киң күпер, Берәүләргә тар күпер.
  3. Ике уникегә җитми, Унике утыз икегә җитми.
  4. Чакырсаң да килми, Кусаң да китми. Берсе - бер айлык, Берсе - саклап тотсаң гомерлек.
  5. Ансыз дөнья сансыз.
  6. Син аны тота барасың, Ул синнән кача бара.
  7. Үзе шәпле, Үзе пичәтле, Үзе синнән тоттырмаска исәпли.
  8. Табышмагым тавышлы, Таба белсәң табышлы, Тапмаганнар сагышлы.
  9. Янчыкка салсаң - чыга, Кесәгә салсаң - шуа.
  10. Түгәрәк кенә ак нәрсә,- Халык сөюе хак нәрсә.
  11. Сары-сары, сап-сары, Сагышла да тап аны.
  12. Җир астында тилмертә, Җиргә чыккач тилертә.
  13. Чибәр кызыйның авызы бөрешкән.
  14. Күрергә күзе юк, Сөйләргә теле юк, Үзе саный.
  15. Алты аяк, ике тояк, бер тел; Тел тибрәнми аяк йөрми, Ул ни нәрсә, аны бел.
  16. Алты аягы бар, Талдан таягы бар, Аркасыннан койрыгы бар, Хөкемнән бойрыгы бар.
  17. Ике таба талаша, Берсе:  «Менәм»,- ди, Берсе: «Төшәм»,- ди; Телләре сөйли, Үзләре күрми.
  18. Күр, Ходайның бойрыгы,- Түбәсендә койрыгы; Өч аягы бар, Сыңар табаны бар.
  19. Бер байның кырык баласы, Һәр баласының туксан алты баласы.
  20. Җирдә киң тасма ята.
  21. Юзи абый дилбегәсен Йөз кеше дә җыялмый.
  22. Барасың, барасың, Башына чыгалмыйсың.
  23. Үзе аранда, Койрыгы яланда.
  24. Озын-озын очкалак, Очына-башына кем чыгар? Чуар-ала кигәннең Йомыркасын кем табар?
  25. И уламы, уламы, Очына җитеп буламы; Юлда яткан табакны Алып китеп буламы?
  26. Озын арканны җыялмадым, Зур казанны аударалмадым.
  27. Үзе сукыр, кешегә юл күрсәтергә оста.
  28. Үзе бара бикәдәй, Эзе кала тәңкәдәй.
  29. Күзе дә юк, колагы да юк, Үзе сукырны җитәкли.
  30. Ике тәкә тек итәр, Этәреп җибәрсәң, китәр.
  31. Чаба килдем, чаба килдем, Аягыма чана кидем.
  32. Җәй буе ял итәрләр, Кыш тәпиләп китәрләр.
  33. Иң килә, зиң килә, Ике тәкә тиң килә; Берсен-берсе куа килә, Тояклары шуа килә.
  34. Ит казанда тимер кайный.
  35. Аттан биек, Эттән тәбәнәк.
  36. Утырган җирем - уй чокыр, Баскан җирем - бай чокыр, Бер кулымда - каптырым, Бер кулымда - сыптырым.
  37. Типтем - тимер, Утырдым - уек.
  38. Беләгемә елан ябышкан, Койрыгы белән атымны чага.
  39. Алты аяклы, ике куллы, Ике башлы, бер койрыклы.
  40. Чөй-чөй, чөйдем кош, Чөй башына кунды кош.
  41. Ат башында кара көянтә.
  42. Җиз сарайның эчендә Җизнәм аты кешнидер.
  43. Тиллим-тиллим көйлимен, Җиз сарайда биимен.
  44. Атым аранда, Тавышы яланда.
  45. Җыен-сабан туенда Көйли киртә буенда.
  46. Ике күчәр - Дөнья кичәр.
  47. Армый, талмый, Ат артыннан калмый.
  48. Очырмада өч кошым бар, Берсе: «Җәйне яратам»,- ди, Берсе: «Кышны яратам»,- ди, Берсенә җәй дә бер, кыш та бер.
  49. Җәен май эчәр, Җирне-суны кичәр, Кышын ял итәр.
  50. Дүрт туган ике юлда, Берсен-берсе куып җиталмыйлар.
  51. Дөбер-дөбер дүртәү, Агай-Эне икәү, Шабан агай шып-ялгыз.
  52. «На!» -дисәң, бармый, «Тпру!» - дисәң, туктамый, Печән салсаң, ашамый.
  53. Арбасы бар, аты юк, Тәртә-мазар заты юк; Тоткасына кулың тисә, Атны да узып китә.
  54. Ике аяклы үгез, Маңгаенда куш мөгез.
  55. Үзе атта бара, Үзе атлап бара.
  56. Хәйран аның йөрүе, Бик ерактан килүе, Ай-һай, аның кешнәве, Аягында тимере, Тамагында күмере, Җирне ярып килүе.
  57. Айгыр җиктем камытсыз, Дилбегәсез, каешсыз; Шәмәрдәннән киләбез, Мәскәүгә дә керәбез.
  58. Кара казанны күтәралмадым, Тимер дилбегәне җыялмадым.
  59. Кылга асылына, Тимергә таяна. Утыртып чаба Теләсәң кая.
  60. Сукыр дөя суда йөзә.
  61. Үзе бара, эзе юк, Маңгаенда күзе юк.
  62. Бара-бара, эзе юк, Кисә-кисә, каны юк.
  63. Чабам-чабам, йомычкасы юк.
  64. Җил өрә - үзе бара.
  65. Кирәк чакта ташлыйлар, Кирәкмәгәндә алалар.
  66. Канаты бар, йоны юк, Үзе бара, юлы юк.
  67. Үзе җансыз булса да, Сәмер кошны җиткерми.
  68. Баш очымда чатырым, Очтым алты чакырым, Очып төшкәч кайтырым.
  69. Җаны юк, каны юк, Үзе тимерне тарта.
  70. Абыйсы булмаса - апасы да юк. Апасы булмаса - абыйсы да юк, Икесе бергә - була яшен, ут.
  71. Нечкә-нечкә баулардан Бик күп атлар чабыша.
  72. Күрер күзгә күренми, Капшыйм дисәң, беленми; Тузан хәтле үзе юк; Гайрәтенең чиге юк, Куәтенең тиңе юк.
  73. Киереп торган нисе икән? Очып киткән нисе икән? Барып тигән нисе икән? Кан чыгарган нисе икән?
  74. Аккош оча, Аны күргән поса, Тигәне кара кан коса.
  75. Яртысының яртысы - Каен агач яртысы; Яртысының яртысы - Туң тимернең яртысы; Яртысының яртысы - Очкан кошның яртысы.
  76. Озын-озын, очлыдыр, Очлы тимер башлыдыр.
  77. Ашаганы - тимер, Төкергәне - ут.
  78. Тимер келәт эчендә Бер котырган эт ята.
  79. Астында беләк була, Кабыргасында ияк була, Өстендә күз була, Үзе төз була.
  80. Күк көянтәм күкрәде, Бөтен халык тетрәде.
  81. Алты егет төкерә, Төкереге саен кеше үтерә.
  82. Иртән уемда, Көндез муенда, Төнлә куенда.
  83. Дөбер-дөбер, дөбермән, Яккан уты күмердән; Йомыркасы тимердән, Күкәй сала мөгездән.
  84. Бер мөгери, Мөгезен күккә тери.
Табышмак җаваплары
  1. Дөнья
  2. Дөнья
  3. Дөнья көтүнең авырлыгы
  4. Байлык һәм фәкыйрьлек
  5. Акча
  6. Акча
  7. Акча
  8. Акча
  9. Акча
  10. Көмеш акча
  11. Алтын акча
  12. Алтын акча
  13. Янчык
  14. Үлчәү
  15. Ике табаклы үлчәү
  16. Ике табаклы үлчәү
  17. Ике табаклы үлчәү
  18. Сыңар табаклы үлчәү
  19. Гер (пот, кадак, мыскал)
  20. Юл
  21. Юл
  22. Юл
  23. Юл
  24. Юл, күбәләк
  25. Юл, тояк эзе
  26. Юл, чокыр
  27. Компас
  28. Таяк
  29. Таяк
  30. Чаңгы
  31. Чаңгы
  32. Чаңгы
  33. Тимераяк
  34. Авызлык
  35. Ияр, ыңгырчак
  36. Ияр, өзәңге, тезген, камчы
  37. Өзәңге, ияр
  38. Камчы
  39. Атка атланган кеше
  40. Камыт
  41. Дуга
  42. Кыңгырау
  43. Кыңгырау
  44. Кыңгырау
  45. Кыңгырау
  46. Арба
  47. Арба
  48. Арба, чана, ат
  49. Арба күчәре
  50. Арба тәгәрмәчләре
  51. Арба тәгәрмәчләре
  52. Чана
  53. Чана
  54. Велосипед
  55. Велосипедта бару
  56. Паровоз, поезд
  57. Пароход
  58. Паровоз, рельслар
  59. Трамвай
  60. Көймә
  61. Көймә
  62. Көймә, ишкәк, ишү
  63. Көймә, ишкәк, ишү
  64. Җилкәнле көймә
  65. Якорь
  66. Самолет
  67. Самолет
  68. Парашют
  69. Магнит
  70. Электр агымы, ток
  71. Электр агымы, ток
  72. Атом энергиясе
  73. Җәя, ук
  74. Ук
  75. Ук
  76. Сөңге
  77. Мылтык, пуля
  78. Мылтык, пуля
  79. Мылтык төзәү
  80. Мылтык ату
  81. Мылтык ату
  82. Автомат
  83. Туп-пушка
  84. Зенитка

www.116tat.ru

Мәктәпкәчә яшьтәге балалар өчен табышмаклар

Табигать серләре

Үсемлекләр (агачлар, чәчәкләр, гөмбәләр, җиләк-җимеш, яшелчә)

Тереклек дөньясы (җәнлекләр, йорт хайваннары, кош-корт, бөҗәк һ. б.)

Кеше әгъзалары

Йорт-җир, көнкүреш әйберләре, кием-салым

Савыт-саба, аш-су

Транспорт, техника, эш кораллары

Уенчыклар, музыка уен кораллары, уку-язу әсбаплары

 

 

Табигать серләре

1. Берсе яшел келәм тукый,

Берсе сарыга мана.

Берсе ак мамыгын түши,

Ә берсе җыеп ала.

 

2. Һәркөн диярлек

Елап яшь коя.

Килгән кошларны

Көньякка куа.

Бу кайчак?

 

3. Тәңкә карлар сипкән,

Җирне ап-ак иткән,

Чыршы, каен, имән

Кардан чикмән кигән.

Бу кайчан?

 

4. Кара мыеклы җизнәм

Сагындырып килгән.

 

5. Лампа түгел — яктырта,

Мич түгел — җылыта.

 

6. Иң иртә ул күренә,

Менеп китә үренә,

Сокланамын эшенә —

Нур сибә бар кешегә.

 

7. Ярты икмәк, туп урак,

Торган җире бик ерак.

 

8. Ипи түгел, су түгел,

Авыр түгел, аз түгел,

Ансыз яшәү мөмкин түгел.

 

9. Ай янында алтмыш күз,

Алтмышы да алтын күз.

 

10. Беркемгә дә күренмичә

Җы р көйләргә ярата,

Көзге сары яфракларны

Тирә-якка тарата.

 

11. Йөзәм, ләкин суда түгел,

Йөзәм сезнең өстә мин.

Шат чагында ап-ак булам,

Кайчак кара төстә мин.

 

12. Җәйге эссе көннәрдә

Мине сагынып көтәләр.

Мин аз гына күренсәм,

Качып-посып бетәләр.

 

13. Ялт-йолт ялтырый,

Җирне ң өсте калтырый.

 

14 Җиде сөлгем җиде төстә,

Җидесен дә элдем күккә .

 

15. Җир өстендә ак мамык.

 

16. Колак, борынны уып,

Өеңә кертә куып.

 

17. Йолдыз-йолдыз вак кына,

Ак мамык сымак кына.

Өс киемеңә куна,

Тәнгә тисә, су була.

 

18. Ишегалдында таш була,

Өйгә керсә су була.

 

19. Сикереп төшә, бозны тишә.

 

20. Исе юк, төсе юк,

Аннан башка тормыш юк.

 

Үсемлекләр

(Агачлар, чәчәкләр, гөмбәләр һ. б.)

21. Җәен киенә, кышын чишенә.

 

22. Яз күңелләндерә,

Җәй ышыклый ,

Көз ашата,

Кыш җылыта.

Ул нәрсә?

 

23. Язын дөньяга килә,

Көзен саргаеп үлә.

 

24. Кышын да, җәен дә бертөсле.

 

25. Ап-ак күлмәген кигән,

Күлмәгенә тап тигән.

— Җә й башында җиләгемне

Авыз итәрсез дигән.

 

26. Нинди агач җилсез шаулый?

 

27. Иелә, бөгелә,

Ак мамыгы түгелә,

Кара күзе күренә.

 

28. Кигән ап-ак эшләпә

Төшереп кашына ук.

Эшләпәсен салдырсаң,

Каш түгел, башы да юк.

 

29. Төрле-төрле төстә алар,

Бу төсләр каян килгән?

Хушбуй исе аңкыталар,

Кем аны сөртеп йөргән?

 

30. Бер карасаң — күксел төсле,

Бер карасаң — ай сыман.

Үткән чакта көлә төсле,

Өзеп ал дигән сыман.

 

31. Нечкә яшел сабакта

Юл буенда шар үскән.

Кай арада җил искән,

Ак шар очкан да киткән.

 

32. Ак энҗеләр төсле мин,

Исле гөлдән исле мин.

Аңкып торам урманда,

Дарулы да, агулы да —

Сак була күр җыйганда.

 

33. Сары төсле — бал кебек,

Ак чуклары — кар кебек.

Әллә ничә авыруга

Файдасы бар, эч белеп.

 

34. Күп чәчәкләр белән бергә

Бер үк җирдә үсәләр.

Шифасы күп булган өчен

Чәен ясап эчәләр.

 

35. Чайкала алтын арышлар,

Арада — зәңгәр бизәк.

Ни икәнен белим дисәң,

Башыңны эшләт тизрәк.

 

36. Сары эшләпә кигәннәр,

Җем-җем итә күзләре.

Гел кояшк а караганга

Кояш төсле йөзләре.

 

37. Ялгыш кына тисәгез дә,

Елатабыз, чагабыз.

Безгә үпкәли күрмәгез,

Шул — саклану чарабыз.

 

38. Керпе менгән дә

Чүлмәк өстенә,

Тырышып үсә

Бөтен көченә.

Ул ни?

 

39. Исемнәре бер үк төрле,

Холыклары төрле-төрле:

Берсе тышта тып-тып кына,

Берсе өйдә тып-тын тора.

 

Җиләк-җимеш . Яшелчә

40. Түгәрәк-түгәрәк шар кебек,

Кызыл-кызыл кан кебек,

Әчедер дә татлыдыр,

Йотыйм дисәң ташлыдыр.

 

41. Алсу битле кыз үсте,

Кызарып җиргә төште.

 

42. Үлән араларында

Торам яшеренеп.

Ашыйсың килсә ,

Ал мине өзеп.

 

43. Җимешем кып-кызыл була,

Бу — шатлы к минем өчен.

Чөнки көзге салкында да

Һич тә үзгәрми төсем.

 

44. Урманда кара төймәм

Эленеп тора.

 

45. Конфетка да яхшы мин,

Компотка да яхшы мин...

Беләсеңме ни өчен?

Витаминнар хәзинәсе

Минем һәрбер җимешем.

 

46. Озын, яшел — түтәлдә,

Сары, тозлы — кисмәктә.

 

47. Җи р астында алтын казык ,

Алдык без аны казып.

 

48. Итләч, йомры, яшелен

Өзеп алдым, яшердем;

Гаҗәпләндем бераздан,

Кояшсыз да кызарган.

 

49. Үзе йомры — ай түгел,

Төсе сары — май түгел,

Койрыклы — тычкан түгел.

 

50. Җир астында җиз бүкән,

Һәркөн ашыйсың, иркәм.

 

51. Үсеп утыра бер чүлмәк,

Өстенә кигән йөз күлмәк.

 

52. Туп түгел — түгәрәк,

Күсе түгел — койрыклы.

 

53. Бер күтәрәм йорт,

Эче тулы яссы корт.

 

54. Агач, агач саен ботак,

Ботак саен оя,

Оя саен күкәй —

Сигездер дә тугыздыр.

 

55. Үзе шардай,

Эче кандай,

Тәме балдай.

 

56. Түтәлдә яткан чагында

Тулып торам ай кебек,

Табынга ярып куйганда

Эчем сары бал кебек.

 

57. Ашка салсаң, тәм кертә,

Борынга керсә, төчкертә.

 

Тереклек дөньясы

(Җәнлекләр, йорт хайваннары, кош-корт, бөҗәк һ. б.)

58. Йөртә ул озын колак,

Үзе гаҗәеп куркак.

Уйланма инде озак,

Нәрсә ул? Йә, уйлап бак.

 

59. Энәсенең күзе юк,

Тегәр өчен җебе юк,

Яшерсә башын, аягын,

Ул нәни генә бер туп.

 

60. Кош түгел — оча,

Ябалактан курка,

Чикләвекләр ярата,

Сызгырса, урман яңгырата.

 

61. Кагылмый болай кәҗә, сарыкка,

Ләкин кызыга үрдәк, тавыкка.

Үзе ялагай, үзе хәйләкәр,

Ул нәрсә булыр, йә әйтеп җибәр

 

62. Килә бер батыр атлап,

Аягы баса лап-лап.

Урманда йөри,

Умартадан бал көри.

 

63. Әрекмәндәй зур колак,

Аяклары бер колач.

Борыны җиргә тигән,

Килгән ул ерак илдән.

 

64. Коймада — өй,

Өйдә — җырчы .

 

65. Гөрли-гөрли җырлы й ул,

Кызыл читек ки я ул.

Күлмәкләре күгелҗем,

Татулыкны сөя ул.

 

66. Койрыгын алса — башы ябыша,

Башын алса — койрыгы ябыша.

 

67. Җә й шакылды й бу чүкеч,

Кыш шакылдый бу чүкеч,

Ничек чыдый бу чүкеч?

 

68. Кырау булсын,

Кырпак булсын,

Китмәс дустым.

Җәен-кышын

Салмый сары

Алъяпкычын.

 

69. Канаты бар, оясы юк,

Ят ояда баласы тук.

 

70. Бер кошым бар: тынмый,

Агачка оя кормый.

Өе — җирдә,

Җыр ы — күктә.

 

71. Кулы юк, балчык ташый,

Балтасы юк, өй ясый.

 

72. Соскы борын — бакылдык,

Күп сөйләшә — такылдык.

 

73. Урмый, чәчми,

Ил өстендә көн итә

 

74. Канаты бар — каурыйсыз,

Күзе дә бар — керфексез.

Күлмәге тулы ак тәңкә,

Ул да тагылган җепсез.

 

75. Безли дә безли,

Бигрәк җан ы түзми,

Гел тәмлене эзли.

 

76. Чырр, чырр, чырр, ди ул,

Канат белән җырлы й ул,

Аяк белән тыңлый ул.

 

77.Безз-з, безз-з, без түбән,

Безнең өстә йөзтүбән.

 

-78.Үзе бәләкәй булса да,

Үзеннән зур күтәрә.

 

79. Аллы-гөлле очкалак,

Оча гөлләр кочкалап.

 

80. Тызлый да бызлый,

Үпкән җире сызлый.

 

81. Сабан туенда узыша,

Бар эшемә булыша.

Утырдым исә биленә,

Илтә кирәк җиремә.

 

82. Кешенең дусты,

Йортның сакчысы.

 

83. Үзе суфи, үзе урлаша,

Тотсаң әле, тырнаша.

 

84. Үлән ашый, май ташый.

 

85. Табышмак әйтәм мин сезгә:

Йон бирә нәрсә безгә?

 

86. Мырк-мырк мырылы,

Бик каты икән борыны.

 

87. Сакаллы килеш туа,

Берәү дә гаҗәпләнми.

 

88. Җәй : «Мә-мә!» — дип йөрделәр,

Кышка пима бирделәр.

 

89. Иртән бик иртә тора,

Матур итеп кычкыра.

 

90. Яшел чирәм өстендә

Кырт-кырт кыртлар.

Канатларын җәеп,

Балаларын туплар.

 

91. Ап-ак йомгак ярылды —

Сары йомгак яралды.

 

92. Суда юынып алды,

Өсте коры калды.

 

93. Яшел палас өстендә

Сары йомгак тәгәри.

 

94. Йон йомгагым бөдрә,

Су күрдеме йөгерә.

 

Кеше әгъзалары

95. Иң әүвәле дәү урман,

Аннан түбән кече урман,

Аннан түбән елтырык,

Аннан түбән мышкылдык,

Аннан түбән лапылдык,

Аннан түбән шапылдык,

Аннан түбән тәтелдек.

 

96. Берсе сөйли,

Икәү тыңлый,

Икәве карап тора.

 

97. Сөяге юк, теше юк,

Сөйләмәгән сүзе юк.

98. Бер агачта ике яфрак.

 

99. Ике агай рәттән торсалар да,

Берсен берсе күрмиләр.

 

100. Кечкенә генә җил капка

Ачыла да ябыла.

 

101. Кечкенә генә сарай,

Эче тулы ак тавык.

 

102. Ти, дигәндә, тими,

Тимә, дисәң, тия.

 

103. Таралгач — биш,

Җыелгач — бер.

 

Йорт-җир, көнкүреш әйберләре, кием-салым

104. Киттем дип китә, кире килә .

 

105. Аяксыз, кулсыз өй саклый.

 

106. Ике баш, дүрт аяк , бер гәүдә.

 

107. Аягы бар, кулы юк;

Аркасы бар, түше юк.

 

108. Дүрт агайга бер эшләпә.

 

109. Ак кием кигән

Башы түшәмгә тигән.

 

110. Гармун кебек сырлы ул,

Мич шикелле җыл ы ул.

 

111. Көн-төн йөри,

Урыныннан китә алмый.

 

112. Карыйм да күрәм,

Борылам да көләм.

 

113. Төймәсенә басу белән

Бәйли зәңгәр яулыгын.

Аш пешерә, чәй кайната —

Күрсәтә уңганлыгын.

 

114. Почмакта бер суык кыш ,

Исеме аның ...

 

115. Үзе бер әрҗә,

Бөтен дөньяны күрсәтә.

 

-116. Сөйләп бирә тел белән,

Сүзе китә юл белән,

Юлы агач башында.

 

117. Попугай түгел, җаны юк,

Әйткән сүзне кабатлый.

 

118. Төймәсе челт итә,

Үзе гөлт итә.

 

119. Колаклы ябалак

Кыштан саклый.

 

120. Бер агачта биш тармак,

Тармагы саен бармак.

 

-121. Айрат кия ,

Гөлназ бәйли —

Икесен дә салалар.

Нәрсә кигән икән алар,

Беләсезме, балалар?

122. Берсе сулдан, берсе уңнан

Урам таптый ике туган:

Бер-береннән калышмыйлар.

Урыннарын ялгышмыйлар.

 

123. Җәй буе ял иттеләр,

Кыш тәпиләп киттеләр.

 

124. Тирәне — тездән,

Сае — тубыктан,

Сине саклыйлар

Судан, суыктан.

 

125. Тирән коем,

Тирән коемны

Төреп куйдым.

 

Савыт-саба, аш-су

126. Җи з багана өстендә

Ак күгәрчен утыра.

 

127. Үзе җырлый , үзе сыйлый.

 

128. Бәләкәй генә ак тана,

Борыным бар, дип мактана.

 

129. Ике туган су коенырга киттеләр.

 

130. Кар яудыра, кар өя,

Кары эреми өйдә.

 

131. Үзе түгәрәк,

Урыны түрдәрәк,

Эче тулы күзәнәк;

Әчкелтем дә төчкелтем,

Бар нәрсәдән дә кадерлерәк.

 

132. Бер чынаяк эчендә

Ике төрле сөт тора.

 

133. Мине тотып ашамыйлар,

Миннән башка туй да ясамыйлар.

 

134. Су түгел — сыек,

Кар түгел — ак.

 

135. Сыер биргән бер сыйга

Бөҗә к исеме кушканнар.

Ни ул?

 

136. Керт-керт иткән,

Керт-керт кискән

Чикләвек —

Әчесе юк,

Әрчисе юк чикләвек.

 

137. Тоз түгел — ак,

Бал түгел — татлы.

 

Транспорт, техника, эш кораллары

 

138. Канаты бар — җилпеми,

Эче җыл ы — җил тими.

 

139. Уф-уф сулар,

Уфтанса да алып китәр,

Барыр җиренә җитәр.

 

140. Ияремә менәләр,

Өзәнгемә тибәләр.

Йөгертәләр, чаптыралар,

Кирәк җиргә китәләр.

 

141. Ике көпчәкле арба,

Утсыз да алга чаба.

 

142. Сукмактан да чыгалмыйлар,

Бер-берен дә уздырмыйлар,

Кызыл күзле ябалактан

Рөхсәт алмый кузгалмыйлар.

 

143. Каладагы үгезләрнең

Пар сукмакта мөгезләре.

Сукмактан чыкса мөгез,

Шып туктар чапкан үгез.

 

144. Барам, барам

Очы юк.

 

145. Авызы юк, борыны юк,

Тик бар аның өч күзе:

Урамдагы хәрәкәтне

Көйләп торадыр үзе.

 

-146. Ат түгел, кешнәми,

Йөз аттан ким эшләми:

Үзе йөри тыр да тыр,

Йә, бу нәрсә, кем әйтер?

 

147. Үзе ура, үзе суга,

Үзе капчыкк а сала;

Шаулап, гөрләп эшләгәндә

Кыр матурланып кала.

 

148. Тимер жираф, башы күктә,

Күп күтәрә көче күпкә,

Тонна-тонна йөкләрне

Эләктереп ала ул,

Балконнарын балкытып,

Биек өйләр сала ул.

 

149. Ул үзе шундый көчле,

Тешле-тешле чүмечле:

Берүзе эшли ала

Йөз кешелек эшне.

 

150. Тек-тек-тек. Тек-тек-тек.

Мөгезенә элгән җеп.

Тәпие энәле.

Нәрсә бу — бел әле!

 

151.Чүп-чар, тузан йота ул,

Өйне чиста тота ул.

 

152. Тик бер генә һөнәр беләм:

Кыям, турыйм, юнам, теләм.

 

153. Тешләре бар, авызы юк,

Үзе чәйни, үзе йотмый,

Ашаганы — агач он.

 

154. Бер ягымнан тоталар,

Бер ягымнан куркалар;

Теләләр дә юналар,

Чәнчиләр дә кыркалар.

 

155. Керләр өстеннән үтә

Шуннан эше дә бетә.

 

156. Бурычым бик кечкенә,

Кечкенә дә, төш кенә.

Нечкә баудан төшмим мин,

Чиста керләр тешлим мин.

 

157. Үзе энә, үзе каптырма,

Үзең эзлә, миннән таптырма.

 

158. Ике боҗра, ике аяк,

Уртасында — бер таяк.

 

159. Борыны озын үзеннән,

Үзе минем теземнән.

Шыбыр-шыбыр шыбырдап

Яңгыр ява үзеннән.

 

Уенчыклар, музыка уен кораллары, уку-язу әсбаплары

160. Минем белән уйныйлар,

Уйнап һич тә туймыйлар.

Иркәлиләр, сөяләр,

Йокла, бәбкәм, дияләр.

Үсә төшкәч балалар,

Мине онытып калалар.

 

161. Типтем — очты биеп-биеп,

Суга төште, батмады.

Әни әйтә: «Шуны чөеп,

Тәрәзәне ватма!» —ди.

 

162. Йөртәләр аны һәрвакыт

Каты-каты типкәләп,

Җан-фәрманга йөгерә ул,

Тормый бер дә үпкәләп.

 

163. Теле юк, үзе аңлата.

 

164. Юк аягы, юк күзе,

Сөйли, өйрәтә үзе.

Телгә аннан оста юк,

Аннан якы н дус та юк.

 

165. Эз салып кара тактага,

Ап-ак куян әйләнә.

Әйләнгәләп йөри-йөри

Үзе бәләкәйләнә.

 

166. Үзе укый белмәсә дә,

Гомере буе яза.

 

167. Диңгезе бар — суы юк,

Каласы бар — халкы юк,

Урманы бар — агачы юк.

 

168. Бер ояда алты дус,

Алтысында алты төс.

Ләкин алар барысы да

Башкаралар бер үк эш.

 

169. Озын, юка, төп-төз ул,

Билгели ул иң төз юл;

Юллары озынлыгын

Беләм санап сызыгын.

 

170. Телләре бик күп булса да,

Һәркем аңлый, үз итә.

Елата да, җырлата да,

Кирәк икән — биетә.

 

171. Тартма өстендә таяк,

Таякта җиде җеп,

Җиде җептә җитмеш сайрар кош.

 

172. Аягын-башын кистем,

Корсагын тиштем,

Эченә өрдем,

Моңайганын ишеттем.

 

173. Эче буп-буш,

Тавышы дөньяга сыймый.

 

174. Җебенә тисәң, елаган,

Колагын тотсаң, чыңлаган.

Өстендә эчәге,

Астында түшәге.

 

Табышмак җаваплары

  1. Ел фасыллары
  2. Көз
  3. Кыш
  4. Яз
  5. Кояш
  6. Кояш
  7. Ай
  8. Һава
  9. Йолдызлар
  10. Җил
  11. Болыт
  12. Яңгыр
  13. Яшен
  14. Салават күпере
  15. Кар
  16. Салкын
  17. Кар бөртеге
  18. Боз
  19. Тамчы
  20. Су
  21. Урман
  22. Агач
  23. Яфрак
  24. Чыршы, нарат
  25. Каен
  26. Усак
  27. Шомырт
  28. Гөмбә
  29. Чәчәкләр
  30. Умырзая
  31. Тузганак
  32. Энҗе чәчәк
  33. Ромашка
  34. Мәтрүшкә
  35. Күкчәчәк
  36. Көнбагыш
  37. Кычыткан
  38. Кактус гөле
  39. Тамчы һәм тамчы гөл
  40. Чия
  41. Алма
  42. Җиләк
  43. Миләш
  44. Шомырт
  45. Гөлҗимеш
  46. Кыяр
  47. Кишер
  48. Помидор
  49. Шалкан
  50. Бәрәңге
  51. Кәбестә
  52. Чөгендер
  53. Кабак
  54. Борчак
  55. Карбыз
  56. Кавын
  57. Борыч
  58. Куян
  59. Керпе
  60. Тиен
  61. Төлке
  62. Аю
  63. Фил
  64. Сыерчык
  65. Күгәрчен
  66. Саескан
  67. Тукран
  68. Песнәк
  69. Күке
  70. Тургай
  71. Карлыгач
  72. Үрдәк
  73. Чыпчык
  74. Балык
  75. Бал корты
  76. Чикерткә
  77. Чебен
  78. Кырмыска
  79. Күбәләк
  80. Черки
  81. Ат
  82. Эт
  83. Песи
  84. Сыер
  85. Сарык
  86. Дуңгыз
  87. Кәҗә
  88. Бәтиләр
  89. Әтәч
  90. Тавык
  91. Чеби
  92. Каз
  93. Каз бәбкәсе
  94. Үрдәк бәбкәсе
  95. Чәч, каш, күз, борын, авыз, тешләр, тел
  96. Тел, колаклар, күзләр
  97. Тел
  98. Колаклар
  99. Күзләр
  100. Авыз
  101. Авыз һәм тешләр
  102. Иреннәр
  103. Бармаклар, йодрык
  104. Ишек
  105. Йозак
  106. Карават
  107. Урындык
  108. Өстәл
  109. Мич
  110. Җылыту батареясы
  111. Сәгать
  112. Көзге
  113. Газ плитәсе
  114. Суыткыч
  115. Телевизор
  116. Телефон
  117. Магнитофон
  118. Лампочка
  119. Бүрек
  120. Перчатка
  121. Бүрек, яулык
  122. Аяк киемнәре
  123. Киез итекләр
  124. Итекләр, туфли
  125. Оек
  126. Самовар башында чәйнек
  127. Самовар
  128. Чәйнек
  129. Чиләкләр
  130. Иләк
  131. Икмәк
  132. Йомырка
  133. Тоз
  134. Сөт
  135. Корт
  136. Чәкчәк
  137. Шикәр, шикәр комы
  138. Самолет
  139. Поезд
  140. Мотоцикл
  141. Велосипед
  142. Трамвай, светофор
  143. Троллейбус
  144. Юл
  145. Светофор
  146. Трактор
  147. Комбайн
  148. Күтәрү краны
  149. Экскаватор
  150. Тегү машинасы
  151. Тузан суырткыч
  152. Балта
  153. Пычкы
  154. Пычак
  155. Үтүк
  156. Кер кыстыргычы
  157. Каптырма
  158. Кайчы
  159. Су сипкеч
  160. Курчак
  161. Туп
  162. Футбол тубы
  163. Китап
  164. Китап
  165. Акбур
  166. Авторучка
  167. Карта
  168. Буяу карандашлары
  169. Линейка
  170. Гармун
  171. Гитара
  172. Курай
  173. Барабан
  174. Скрипка

 

tazbash.ru

Табышмактар — Кыргыз маданият борбору

“Mobil Depo” сайтындагы табышмактар

* * *

Тап, табышмакӨзү тегерек,Жарыгы эң керекКүндүз көрөм,Түндөсү көрбөйм.(Күн)

 

Күнү-түнү тынбаган,Бөлө чапса сынбаган.(Суу)

 

Каза берсе түбү жокКайда барса жүгү жок"Кадры" бар үнү жок(Ой)

Эки күлүк барБиринен бири озотАлдыны көздөйКадам созот(Бут)

 

Бели ичке кылдай,Бир мүнөт жөн турбай.Көтөрөт тал куурай,Өзүнөн кырк курдай.(Кумурска)

 

Нөшөрлөп жамгыр басылдыКүн жаркып нуру чачылды.Асмандан түстүү боёк жипИйилип жерге тартылды.(Күн желе)Абзий Кадыров

 

Чапаны ала-була,Учканда кара буга.Бирдеме көрүп калса,Шакылдап салат чууга.(Сагызган)

 

Абайла, ага тийбе,Үстү толо ийне.(Кирпи)Айткулу Мамбетисаев

 

Жер үстүндө чачы,Жер астында башы.(Сабиз)

 

Тиши жок, тили бар,Шаңшыган үнү бар.ООзу курч ороктойАлгырды билип ал.(Бүркүт)

 

Колу жок, буту жок,Терезеге сайма саят(Аяз)

 

Ийнеси жок, жиби жок,Тереземди саймалайт.Тызылдатып эрте-кеч,Бети-колум аймалайт.(Аяз)

 

Жылгаяк тээп, жылып басат,Кыш ичи иштеп, жай ичи жатат.Алар жансыз, бирок төртөө,Экөө бутта, экөө колдо,Тогуз ай баспай,Кыш түшкөндө болот жорого.(Лыжа)

 

Уктаарында бүрүшүп,Аяк-бутун жазданат.Колтугун жыттап кырылдап,Коңуругу таш жарат.(Мышык)

 

Муруту бар, ээгинде сакалы жок,Тону бар киерине, чапаны жок.Пайдасы үй ичинен табылган соң,Талаага барып келер сапары жок.(Мышык)

 

Узун куйрук, кызгылт жүн,Шек алдырбай жойлогон.Айбан туруп өтө куу,Ал эмне, ойлогун.(Түлкү)

 

Түшүрбөй баштан калпагын,Жарык кылат жан жагын.(Лампочка)

 

Өзү бир, көзү миң.(Элек)

 

Сүйлөөнү билбейт,Арсылдап үрбөйт.Кишиге тийбейт,Бирок үйгө киргизбейт.Кана эмесе, табалы,Ойлонуп жообун айталы.(Кулпу)

 

Өзү ачуу,Тамакка салсаң таттуу.(Туз)

 

Сууда өнөт,Сууда өсөт.Сууда бышып,Суу менен желет.(Күрүч)

 

Мейли оку оңунан,Мейли оку соңунан.Тынбай желчү кайсы даам,Тамактардын баарынан.(Нан)Токтосун Самудинов

 

Башында топу,Боорунда кулак.Оозунан ичип,Мурдунан куят.(Чайнек)Токтосун Самудинов

 

Жазылма түндүк төбөмдөЖол бербейт жаан дегенге.Көп өткөн элдин санынанКалкалайт күндүн нурунан.(Кол чатыр)Абзий Кадыров

 

Суу ичпейт да, жем жебейт,Каалашыңча мине бер -Чарчабайт да, тердебейт.(Велосипед)

 

Кызыл селде молдо бар,Таңдан азан чакырат.Кыя баспай дан көрсө,Ошол замат катырат.(Короз),Абзий Кадыров

 

Уккан сөзүн кайталайт,Өзүнчо эле кайкалайт.Уят кылып койбосун,Орой создү байкап айт.(Тоту куш)Абзий Кадыров

 

Жүнүн көрсөң үлпүлдөк,Күндүз уктайт сүлкүлдөп.Кечте көзү көрөгөн,Жемин издеп жөнөгөн.(Үкү)Абзий Кадыров

 

Кубарбайт да, куурабайт,Жайы дагы, кышы да.Дайм кетпей сакталат,Буркураган жыты да,Бул эмне болучу?(Арча)

 

Желими жок, мыгы жок,Чебер уста жасаган.Ал кандай жай, төрт мезгилАта-бабаң жашаган?(Боз үй),Байтемир Асаналиев

 

Жыланга окшош – сойлобойт,Колдо тынбай ойдолойт.Андан катуу сестенип,Атың катуу жорголойт.(Камчы),Байтемир Асаналиев

 

Асманда койлор жайнайт,Артынан койчусу айдайт.(Жылдыздар жана Ай)

 

Аркалуудан оонабас,Куйруктуудан шыйпаңдабас,Жаактуудан кепшебес.(Уй, Кой, Жылкы)

 

Бука моюндуу,Буура сандуу,Карчыга канаттуу,Шумкар буттуу,Жылан боорлуу,Кылыч куйруктуу.(Чегиртке)

 

Тетигин койсоң бурап,Алысты жакын кылат.Дүйнөдөгү укмуштарКөз алдыңда турат.(Телевизор)

 

Коңгуроосу шыңгырайтКулагыңа шыбырайт.Сен сүйлөсөң, жооп айтат,Бул эмне, билсең айт.(Телефон)

 

Алтын көкүл атасы Аалам көркүн ачып турат,Күмүш нурдуу карындашы көлөкөлөп качып турат.Атасын айланып жүрөт, карындашы байланып жүрөт.(Күн, жер, ай)

 

Аркы өйүздөгү карагай берки өйүзгө жыгылат,Берки өйүздөгү карагай аркы өйүзгө жыгылат.(Кирпиктер)

 

Жер үстүндө чачы,Жер астында башы.Бул эмне?(Сабиз)

 

Колу жок, согуп турат,Буту жок, жүрүп турат.(Саат)

 

Өзү таттуу, мупмуздак,Бирок аны ичпейсиң.Алып берсе идишин,Катыратып бүт жейсиң.(Балмуздак)

 

Гүлдөн гүлгө конушат.Балдар кармап ойношот,Бардык жерде болушат.(Көпөлөк)

 

Бир үңкүрдө 32 бир тууган(32 тиш)

 

Бир чынынын ичинде эки тамак бар.(жумуртка)

 

Башы жарык,Өзү арык.Кармасаң турат,Койберсең жатат.(шланг)

 

Ымымылдак,ымымылдактын үстүндө пышпышылдак,пышпышылдактын үстүндө кайнар булак,кайнар булактын үстүндө чийген камыш,анын үстүндө кенен талаа,кенен таланын үстүндө кара токой,кара токойдун ичинде кара доңуз.(ооз, мурун, көз, каш, чеке, чач, бит)

 

Элексиз элеп, даяр ун берет.Жебейбиз аны, бирок турмушта керек.Ар жылда келет.(кар)

 

Атасы молдо,апасы жорго,кызы бийчи,баласы ырчы.(көпүрө, суу, балык, бака)

 

Жатсаң, турсаң колуңда,Түшүрбөйсүң тагынып.Ишти алып барасың,Сен ошого багынып?(саат)

 

Былк-былк, былк семиз,Кабыргасы жок семиз.(камыр)

 

Эки бир тууган, бирок бирин-бирин көрө алышпайт.(көздөр)

 

Көктөн түшкөн көк буурчак,Көз ачырбайт сабалап.Жемиш бакты кыйратты,Денелерин жаралап?(мөндүр)

 

Кызыл селде молдо бар,Таңдан азан чакырат.Кыя баспай дан көрсө,Ошол замат катырат.(короз)

 

Кичинекей келинчек,Күндө тебет селкинчек.(сөйкө)

 

Байлап койсоң басып кетет,Чечип койсоң туруп калат.(бут кийим)

 

Элчи келди биздин үйгө сүйүнчүлөп,Аты бар сонун, минейин десең заты жок.Сүйүнчүсүнө эки кой энчилеп, соёюн десең сөөгү жок.(наристе, бешик, эненин сүтү)

 

Жердиги ак, кыюсу кара,Ача кайрык төрт талаа.(калпак)

 

Өлөбай акем өлөм дейт,Кырк баласы 40 жагынан жөлөйт дейт.(түндүк жана кырк уук)

 

Желими жок, мыгы жок,Чебер уста жасаган.Ал кандай жай, төрт мезгилАта бабаң жашаган?(боз үй)

 

Аркалуудан оонабас,Куйруктуудан шыйпаңдабас,Жаактуудан кепшебес.(уй, кой, жылкы)

 

Сүйлөйт бирок укпайт.(ооз)

 

Жыланга окшош – сойлобойт,Колдо тынбай ойдолойт.Андан катуу сестенип,Атың катуу жорголойт.(камчы)

 

Суу качан тик турат?(шишеге куйганда)

 

Атасы куш, энеси чычкан дешет,Муну өзү да оңойсуз сезет.Жашынып күндүз кечке жарда жатып,Кечинде кадалаңдап жерди кезет.(жарганат)

 

Асманда бар, Жерде жок.Саманда бар, Чөптө жок.(А тамгасы)

 

Талаада айбар жатты,Жатып-жатып каза тапты,Каза тапса даӨзүнө пайда тапты.(капкан)

 

Ашка салсам жоголду.Анын даамын оңдоду.(туз)

 

Эки бутун көтөрүп, ортосуна итерет.(араба)

 

От жанында каралуу катын олтурат.(казан)

 

Баласы атасынын кулагын чукуйт.(кулпу менен ачкыч)

 

Бозоруп кирип, кызарып чыгат.(нан)

 

Жездекем жез тумшугу менен жер чукуйт.(тамчы)

 

Кыпкызыл алма,Эр болсоң карма.(чок)

 

Бара берет, бара берет,Оозу ачылып кала берет.(көлөч)

kmb3.kloop.asia

Сорау-табышмаклар

46

(142 тавыш, уртача 3.94 )

  1. Нәрсә өстәл янында бигрәк кирәк?
  2. Нинди савыттан эчеп булмый?
  3. Кай вакытта куян ите тәмле була?
  4. Бернәрсә дә ашамыйча, ничә йомырка ашап була?
  5. Нәрсә соң ул? Беркемнең дә аны булдырасы килми, Беркемнең дә аннан аерыласы килми.
  6. Кайчан бернинди тавыш та ишетеп булмый?
  7. Кайсы ай календарьда юк?
  8. Бер якта - поп өе, икенче якта - чәчтарашханәсе. Арада чыга алмаслык сазлык. Поп чәчен алдырырга аръякка ничек чыга?
  9. Патша кемгә баш ия?
  10. Бер авыл кешесе ат җигеп калага барган. Барып җиткәч, иң башлап ни дигән?
  11. Адәм башына нәрсә куна?
  12. Кешегә иң якын әйбер нәрсә?
  13. Кайсы елда кешеләр күбрәк ашый?
  14. Нәрсәне йомык күз белән дә күреп була?
  15. Нәрсәне күрү иң җиңел?
  16. Аучы мылтык атканда ни өчен бер күзен йома?
  17. Юләр кайчан акыллы була?
  18. Баш чаклы таш белән тәрәзә ватып буламы?
  19. Ул минем аяк астында, үзе миннән өстә; мин аның аяк астында, мин дә аннан өстә. Бу ничек була?
  20. Кем үзенең туган көнен дүрт елга бер генә мәртәбә уздыра?
  21. Бер кеше утырып тора, ди. Ул торып китсә дә, син аның урынына утыра алмыйсың. Ул кеше кайда утыра?
  22. Кеше йоклый, төш күрә: бер ягында юлбарыс, икенче ягында текә яр, өченче ягында диңгез, дүртенче ягында куе урман. Бу кеше ничек котыла?
  23. Рәмзия җиде яше тулгач нишли?
  24. Куян чаба-чаба да, ник артына әйләнеп карый?
  25. Ат ни өчен улак янына килә?
  26. Сыер ни өчен ята?
  27. Сыер судан чыккач нишли?
  28. Кәҗә судан ничек чыга?
  29. Кунган кошны куркытмыйча гына ничек итеп агач ботагын кисеп ташларга?
  30. Нәрсә өстән аска таба үсә?
  31. Кем ике мәртәбә дөньяга туа?
  32. Бүрегенә чыпчык кунганда каравылчы нишли?
  33. Кемнең сакалын кырдырырлык та акчасы юк?
  34. Яңгыр яуганда куян нинди куак астында утыра?
  35. Кара мәче нинди ишектән керә?
  36. Каз нигә йөзә?
  37. Ат чаба-чаба да, нәрсәдән ары китә алмый?
  38. Куянның арт аягы нигә озын?
  39. Алманың яртысы нәрсәгә охшаган?
  40. Нинди сорауга бервакытта да «әйе» дип җавап биреп булмый?
  41. Җир өстендә кешеләр нинди авыру белән бер дә авырмыйлар?
  42. Иң җиңелне капка аркылы ыргытып булмый. Нәрсәне?
  43. Машинаның кайсы тәгәрмәче әйләнми?
  44. Көнчыгыш белән көнбатыш арасы ни чаклы?
  45. Суны кайчан иләк белән ташыйлар?
  46. Су кайда коры була?
  47. Суда нинди таш булмый?
  48. Кара диңгезгә төшкән таш нишли?
  49. Иң әүвәлге чүлмәкне кем яндырган?
  50. Урта урамнан берәү барган. Кибеткә кереп, бер эшләпә сатып алган. Нигә сатып алган?
  51. Урманга нәрсә белән баралар?
  52. Нинди сәгать тәүлеккә ике генә мәртәбә вакытны дөрес күрсәтә?
  53. Бер имәндә өч ботак, ботак саен өчәр алма. Барысы ничә алма?
  54. Нинди агач утта янмый?
  55. Нинди ут яндырмый?

 

Табышмак җаваплары

  1. Авыз.
  2. Буш савыттан.
  3. Ашаганда.
  4. Берне.
  5. Пеләш баш.
  6. Тып-тын вакытта.
  7. Һавадагы ай.
  8. Поп чәчен алдырмый.
  9. Чәчтарашка.
  10. «Тпру!» - дигән.
  11. Бүрек.
  12. Күлмәк.
  13. Кәбисә елда. (Чөнки бер көне артык.)
  14. Төшне.
  15. Кеше гаебен.
  16. Икесен дә йомса, бернәрсә дә күрә алмый.
  17. Тик торганда.
  18. Юк. (Таш чебен башы кадәр генә булырга мөмкин.)
  19. Җир шарының капма-каршы нокталарында торучы ике кеше.
  20. 29 февральдә туган кеше.
  21. Синең тезеңдә.
  22. Уянып.
  23. Сигезгә чыга.
  24. Артында күзе булмаганга.
  25. Улак аның янына килмәгәнгә.
  26. Утыра алмаганга.
  27. Коры җиргә баса.
  28. Юешләнеп.
  29. Кош үзе очып киткәч.
  30. Сакал.
  31. Чебеш..
  32. Йоклый.
  33. Кәҗәнең.
  34. Юеш куак астында.
  35. Ачык ишектән.
  36. Аягы су төбенә тимәгәнгә.
  37. Койрыгыннан.
  38. Ал аягы кыска булганга.
  39. Икенче яртысына.
  40. «Йоклыйсыңмы?» дигән сорауга. (Йокламаса- «юк» дип җавап бирә, йокласа - җавап бирми.)
  41. Диңгез авыруы белән.
  42. Йонны.
  43. Запас тәгәрмәче.
  44. Кояш, йөреше белән бер көнлек юл.
  45. Карга әйләнгәч.
  46. География картасында.
  47. Коры таш.
  48. Юешләнә.
  49. Ут.
  50. Бушлай бирмәгәнгә.
  51. Юл белән.
  52. Туктаган сәгать.
  53. Имәндә алма булмый.
  54. Табагач.
  55. Рәсемдәге ут.

tazbash.ru

Табышмактар

Ар кандай тармактагы жана жааттагы "табышмактар" жыйнагы Сиздер үчүн. Илгертен эле элибиздин маданиятында табышмактардын мааниси олуттуу орунду ээлеп келген. Табышмактардын түзүүчүсү эл болгондуктан, Сиз дагы четте калбаңыз, жок дегенде бир табышмак кошуп коюңуз.

Агып-агып, агып бүтпөйт, сызып-сызып, сызып бүтпөйт (аккан суу)

Эки кылыч, эки шакек, ортосунда бурама (Кайчы)

Тийсең ачыштырат, биро от эмес (Чалкан)

Кичинекей бомпошка, аны баары жактырат (Бала)

Кооро кайтарат тызылдап, түнү бою актабай (ит, күчүк)

Тышы ак, ичи сары (Жумуртка)

Карасаң кардай, жеп көрсөң балдай, жаралбайт бирок, мээнетке канбай. (Кумшекер)

Тарбаңдап бадал, куурай, чөп башына, желелеп каршы-терши торун жаят, урунган чымын, чиркей, кумурсканы, чыгарбай тыбыратып чырмап салат. Кана, балдар, мунун атын ким табат? (Жөргөмүш)

Денеси темир, жегени көмүр, айчылык жолго, чуркайт жеңил. (Паровоз)

Төбөсүндө эки сызык, бир күлүк жүрөт сызып, алтымыштай адамды, алат ичине кытып. (Троллейбус)

Үйлөрү бар катар-катар, чарчабай жүрөт, эң алыс сапар. (Поезд)

Алысты жакын кылган эмне? (Телефон)

Аргымактай жулунган, ак буудайды сугунган, тазаланган кызылдан, барасында чубурган. (Комбайн)

Каз тамандуу, жираф тумшук, алакандуу, дыңды жарып, ташты оодарып, алат сузуп. (Экскаватор)

Өтө баалуу бир зат бар, сүйлөгөндү билбеген, кызыл, жашыл көздөрүн, ирети менен ирмеген. (Светофор)

Темирге турса тийгизип, тешип кетет күйгүзүп (Ширеткич)

Болсо дагы жыгач моюн, баатырдын башы чоюн, бир койсом — күм-жам кылат, салмактап сакадай боюн. (Балка)

Чың билек, чымыр каруусу, чоюн баш, жалгыз азуусу — тиштей албайт жүгүнбөй, келсе да катуу ачуусу, (Балта)

Окшош-окшош тегерек, бирин-бири жетелеп, кубалашып жол тартат, арткысы такыр жете элек. (Араба)

Кырда кылыч көрдүм, кылычымды түндө көрдүм. (Ай)

Бүрүшө калат тиштесе, балбан экен иштесе, көтөрүп жөнөйт, безилдеп, өзүңдөй жүктү эки эсе. (Кумурска)

Үпүлдөккө кан куюп, үлөй талга байладым.(Карагат)

Өзү сүйлөбөйт, бирок кишиге акыл үйрөтөт. (Китеп)

Суусу бар, ичүүгө болбойт, жолу бар, жүрүүгө болбойт, шаары бар, басууга болбойт. (Карта)

Балатынын арасында, ийне баскан жаздык жатты, бир маалда басып кетти (Кирпи)

Эки сакалы бар, басканы маанилүү, баарынан эрте турат (Корооз)

Сары кыз караңгыда отурат, чачы тышта созулат (Сабиз)

Карышкырлар аны карап уулушат, ал карышкырларга үн катпайт (Ай)

Тоголокмун, кызылмын, бутакта өсөм жай баю, баары мени жакшы көрөт (Алма)

Тааладан бизге чаар сызыктуу топ келди (Арбуз)

Ысыкта да, суукта да калың тонун чечпеген, адамдардын үйүндө көп-көп болуп топтолгон (Кой)

Чуркагандай жылкылар, дүңгүрөйт да дүңгүрөйт (Күн күркүрөө)

Сууну тиктейт бир буттап, издегени чар бака (кытан, турна)

Токойлорду аралайм, карышкыр менен аюудан тиштерим узун аябай (тарак)

Шарт этип бакты жыгат чыңалган кылыч (Чагылган)

Учат бирок куш эмес, уулуйт бирок бөрү эмес (Шамал)

Балыктай жылмышат, кармагандар жуунушат (Самын)

Аппак шейшеп, ак шейшеп, асмандан түштү баарына (Кар)

Бою кыска, куйругу узун, боз тону, курч тиши бар (Чычкан)

Колу жок, бирок сүрөт тартат, тиши жок, бирок тиштейт (Аяз)

Бутакта шарлар турат илинип, ысыгына күндүн көгөрүп кетти чыдабай (Слива)

Кышында жылдыз, жазында суу (Кар)

Кыргыз эли эзелтен бери эле "табышмактар" менен сөз сүйлөп, сулуу кыздары табышмактарды айтып сырдуу да, өзүнө тартып турган кандайдыр бир касиетке ээ эле. Төмөнкү табышмактарды кичине болсо да, жаңы жашоого аралаштырып жаздык.

Чоң ата отурат тонун кийип, тонун чечкедин баары ыйлайт (Пыяз)

Москвада сүйлөсө бизде угулат. (Радио)

Баары мени тебелешет, тапташат (Жол)

Канаты жок, буту жок, эч ким ага жете албайт (Убакыт)

Отуз эки баатырдын бир башчысы баш (Тиш, тил)

Эгер болбосо ал, баары болмок дудук (Тил)

Тиштери көп, тиштебейт (Тарак)

Үстүндө тамак-аш, астында бут (Стол)

Бир колу менен тосуп алат, экинчи колу менен узатат (Эшик)

Кулагын баары кармалашат (Эшик)

Отко салсаң күйбөйт, сууга чөкпөйт, таптакыр кирдебейт (Чындык)

Такыр турбай жерде жатат, эгер турса айга жетмек (Жол)

Беш бир тууган жыл бир, боюлору башка (манжалар)

Жаан жааганда кимди чачы суу болбойт? (Таз)

Кайсы өсүмдүк баарын билет (Хрен)

Жашыл адамды көргөндө эмне кылыш керек? (Көчөдөн өтүш керек)

Жаан жааганда коен кайсы бактын түбүндө отурат? (Суу бактын түбүндө)

Чокту кармайт тайманбай (Кычкач)

Көп жуунат, бирок сууну жаман көрөт (Мышык)

Үнү шумдук шуулдап, чаңды жакшы көрүп жегени (Чаң соргуч)

Талаа аппак, сууда муз, бул кайсы мезгил (Кыш)

Канаттууну түштүккө кетирем, бак-даракты чечинтем, түшүм алып келем ар бир үйгө (Күз)

Жайында боз, кышында ак (коён)

Онооно эки тон жетиштүү, бул эмне? (Мээлей)

Кыргызстанда биринчи орунда, АКШда экинчи орунда (К тамгасы)

Колу жок буту жок дарбазаны ачат (Шамал)

Кар үстүндө эки из, ким калтырды, табалачылы муну биз (Лыжа)

Асманда учат темир куш (Самолет)

Балталары жок келди, жасап салды чоң үйдү (Кумурскалар)

Чоң болот, кичине болот, темир аны жакшы көрөт (Магнит)

Дайыма ооздо, жута албайсың (Тил)

Капкара бирок карга эмес, мүйүзү бар бука эмес, канаты бар куш эмес (коңуз)

Төрт буту бар, куйругу жок, башы жок (Стөл)

Кайсы жерде суу тикесинен турат (Кудук)

Кар талаада, жол менен, көп жылдарга из калтырган, бир мүйүздүү тулпар чуркайт. (Калем)

Талаа тепкич жатат, үстүнөн үй чуркайт (Поезд)

Жамгыр күнү туулган, жылмакай, тоголок, бир буттуу (Козу карын)

Тез кемирет, майда чайнайт, өзү жебейт (Араа)

Бирөөсү куят, экинчиси ичет, үчүнчүсү өсөт (Жаан, жер, өсүмдүк)

Алты буту бар, эки башы бар, бир куйругу бар (Чабандес)

Сууга бараткандай ырдайт, суудан келатканда ыйлайт (Чака)

Баарын жейт тойбойт, суу ичсе өлөт (От)

Ак болуп гүлдөйт, жашыл болуп салаңдайт, кызыл болуп түшөт (Алма)

Түз болуш үчүн аны башка соккулайт (Мык)

Кызыл кичинекей, жеңил, бирок кармап көтөр албайсың (Чок)

Сизге айталы деген "табышмактар" жыйнагы ушундай болду, эгер дагы маалымат керек болсо "Табышмак" аттуу макаланы окуп көрүңүз. Ал жетишсиз болсо дагы бир "Табышмак" аттуу макала менен таанышыңыз. Сиз эч ким билбеген, интернеттин бир дагы сайтында кезикпеген табышмактар болсо бул жакка макала кылып жазып коюууну унутпаныз.

tyup.net

Татар халык иҗаты - Татар халык табышмаклары

* Акыллыга да әйттем − Уйлады да белде;Акылсызга да әйттем −Тыңлады да көлде.(Табышмак)

* Югалткан әйберең түгел, −Эзләмичә тапмыйсың.(Табышмак)

* Әйткәч, беләсегез килә,Белгәч, көләсегез килә.(Табышмак)

* Утыз тештән чыккан − утыз адәмгә җәелә.(Мәкаль)

* Моны миңа сөйләде Алдар,Әгәр сиңа очраса,Ул сине дә алдар;Болар барсы да ялган,Ялган булса да,Ак кәгазьгә язылган.(Әкият)

* Үлчәүләрдә үлчәнми,Базарларда сатылмый.(Акыл)

* Аршынлы түгел, потлы түгел,Һәркемдә бар.(Акыл)

* Бер байлык бар − янмый,Карак та урлый алмый,Төшеп тә югалмый.(Белем)

* Акыллы чәчә барыр,Акылсыз җыя барыр.(Белем)

* Ачыдан ачырак, татлыдан татлырак,Усалдан усалрак, дөрестән дөресрәкНәрсә бар дөньяда?(Тел)

* Акчасыз керәсең, хәзинә алып чыгасың.(Мәктәп)

* Агач түгел − яфраклы,Тун түгел − тегелгән.(Китап)

* Кабат-кабат катлама,Акылың булса ташлама.(Китап)

* Теле юк − үзе аңлата.(Китап)

* Анда бар да бар.(Китап)

* Өнсез, җансыз − иң якын дус.(Китап)

* Кечкенә генә сандыкка бөтен дөнья сыйган.(Китап)

* Ак җир, кара тап,Нәрсә булыр, уйлап тап.(Китап)

* Ак ялан, кара сукмак, −Йөри белгән эз табар.(Китап)

* Ача да яба, ача да яба,Җавабын зирәк таба.(Китап)

* Киштә башында төпле төргәк,Аңа һәр өйдә хөрмәт,Һәркемгә дә иң кирәк.(Китап)

* Кул белән чәчәсең, күз белән җыясың.(Язу, уку)

* Җирлеге ак, орлыгы кара,Җимеше ни булыр? −Тикшереп кара.(Кәгазь, юзу, уку)

* Кәкре-бөкре сызылган,Хәрефләре сыгылган,Асты бар, өсте бар,Тырма кебек теше бар.(Язу)

* Аш ашамас,Кара су эчәр,Дөньяда кош кебек очар,Күңелләргә нур чәчәр.(Язу)

* Җир өстендә күп кешеләрКар өстенә кара солы чәчәләр.(Язу)

* Бишәү чәчә, берәү жыя.(Язу, уку)

* Иген чәчте биш малай,Урдылар ике агай.(Язу, уку)

* Кул белән чәчәсең,Күз белән җыясың.(Язу, уку)

* Җире ак, орлыгы кара,Кул белән чәчәләр,Авыз белән җыялар.(Кәгазь, язу, уку)

* Ак ялан,Ак яланда эз калган,Эз өстендә күз калган.(Кәгазь, язу, уку)

* Җаны юк, үзе кырык төрле тел белә.(Каләм)

* Үзе укырга белмәсә дә гомер буе язына.(Каләм)

* Кәгазь өстен карайта,Дөнья йөзен агарта.(Каләм)

* Үзе бер карыш,Теле мең карыш.(Каләм)

* Үзе йөзә − чылбыр тезә.(Каләм)

* Авызы бер, теле ике, җаны юк.Сөйләгән сүзенең һич саны юк.(Каләм)

* Менә табышмак, уйлап кара:Суы тәмсез, йөзе кара,Чиләгенең төбе юк,Файдасының чиге юк.(Кара һәм кара савыты)

* Кара кыр буйлап ак куян чаба.(Кара такта, акбур)

* Бер чыгарып җибәрсәң,Нихәтле чакырсаң да кире кайтмый.(Сүз)

* Әйтермен − миннән китәр,Тыңламасаң − синнән китәр.(Сүз)

* Сөрмәгән җирдә тумаган куян баласы.(Ялган сүз)

* Диңгезе бар, суы юк,Каласы бар, халкы юк,Урманы бар, агачы юк.(Карта)

* Шәһәрләр − йортсыз,Диңгезләр − сусыз.(География картасы)

* Ямавы бар, җөе юк,Каласы бар, өе юк.(Карта)

* Бабай бүреге йөз ямау.(Глобус)

* Аягы юк − китәр,Җибәргән җиргә җитәр,Кушкан йомышны үтәр.(Хат)

* Теле юк, теләсә кем белән сөйләшә,Гәүдәсе юк, кәгазьдән күлмәк кия.(Хат)

* Дүрт почмаклы келәтем, −Аккошым бар эчендә;Кеше алыр дип кайгым юк, −Тамгасы бар түшендә.(Хат)

* Кабат-кабат,Бер кошта өч йөз алтмыш биш канат,Мин торам аны санап,Көн дә кими бер канат.(Календарь)

Табигать күренешләре, ел фасыллары

* Өй башына утырган,Җир йөзен нуры белән тутырган.(Кояш)

* Ул булса, көн була.Ул булмаса, төн була.(Кояш)

* Лампа түгел − яктырта,Мич түгел − җылыта.(Кояш)

* Тау башында җәүһәр таш,Аңа туры караган кешенең күзе яшь,Аны тапкан кешегә йөз егерме яшь.(Кояш)

* Егет егетлеген итә,Елмаеп боз эретә.(Кояш)

* Зур палас,Төбендә − йомры калач.(Күк, ай)

* Нәрсә төнне яктырта,Нәрсә яна − яндырмый?(Кояш, ай)

* Иртән чыга,Кичен югала,Аның урынынаЭнесе кала.(Кояш, ай)

* Алтын китте, көмеш килде.(Кояш, ай)

* Өй өстеңдә ярты күмәч.(Ай)

* Үзе урак, үзенең теше юк.(Ай)

* Өй артында − ак калач.(Ай)

* Төнлә калка, көндез ята.(Ай)

* Мич тулы пәрәмәч,Уртасында − бер калач.(Ай, йолдызлар)

* Мең шырпыга бер лампа.(Ай)

* Ярты телем ипиБөтен дөньяга җиткән.(Ай)

* Бер көтүче мең сарык көтә.(Ай, йолдызлар)

* Бер атасы, бер анасы,Ничә йөз мең баласы.(Кояш, ай һәм йолдызлар)

* Атамның бер туны бар.Ябынып булмый;Эче тулы ак энҗе,Санап булмый.(Күк һәм йолдызлар)

* Кич булганда күренер,Таң булдымы − күмелер.(Йолдыз)

* Актыр үзе, югары,Җем-җем итеп ул тора;Бүген таңда килмәсәң.Китәмен дип утыра.(Йолдыз)

* Өй түбәмдә − җиз кадак.(Йолдыз)

* Үзе ялтырый, үзе калтырый.(Йолдыз)

* Ай белән килә,Көн белән китә,Алтын башлы,Көмеш чәчле,Мең дә бер йәшле.(Йолдыз)

* Вак кынадыр үзләре,Ялтырыйдыр күзләре.(Йолдызлар)

* Күл тулы алтын балык.(Йолдызлар)

* Өй башында − җиз иләк.(Йолдызлар)

* Төнлә баксам, күк тулган,Иртән баксам, юк булган.(Йолдызлар)

* Атайдан калган зур коштабак,Коштабак тулы җиз кадак.(Йолдызлар)

* Җәүһәр сиптем, җиргә төшми,Алыйм дисәм, буем җитми.(Йолдызлар)

* Берсе чәчә, берсе эчә, берсе үсә.(Болыт, җир, үлән)

* Ишектән керер, түргә менеп утырыр.(Суык)

* Аяксыз-кулсыз рәсем ясый.(Суык)

* Аягы юк, кулы юк,Тәрәзәгә гөл ясый.(Суык)

* Үзе шушында, үзе беленми;Тынга беленә, күзгә күренми.(Һава)

* Ипи түгел, су түгел,Авыр түгел, аз түгел,Ансыз яшәү мөмкин түгел.(Һава)

* Аягы юк - качадыр, канаты юк - очадыр.(Төтен)

* Мич эчендә кара мәче.(Төтен)

* Алтын капка ябыла,Көмеш капка ачыла,Мәрди бабай кычкыра,Үлгән кеше терелә.(Кояш чыга, ай бата, әтәч кычкыра, кешеләр йокыдан тора)

* Тау аркылы ук аттым,Аткан угым югалттым.(Йолдыз атылу)

* Сыр-сыр сыры бар,Алты төрле нуры бар,Җиде кат күккә юлы бар.(Салават күпере)

* Урманда урынсыз,Кырда койрыксыз.(Җил)

* Кулсыз-аяксыз тәрәзә кага.(Җил)

* Аягы юк, кулы юк,Сөйләшергә теле юк,Кояш кебек нуры юк,Күрергә күзе юк,Һич җитмәгән җире юк.(Җил)

* Үзе ямьсез ыжгыра,Кар буранын туздыра.(Буран)

* Йон түшәгем ертылды,Бөтен дөнья йон булды.(Буран)

* Котыра да үкерә,Бөтен җирне тутыра.(Буран)

* У-у, улыйдыр,Йоннан бура бурыйдыр,Койма белән урыйдыр.(Буран)

* Кышын ята таштай,Язын чаба аттай.(Боз)

* Көзен туа, язын үлә.(Боз)

* Утта янмый,Суда батмый.(Боз)

* Тышка куйдым − таш булды,Өйгә керттем − су булды.Инде нихәл итәем,Утка куйсам − бу булды.(Боз)

* Мамык юрган,Кат-кат сырган,Үзе суп-суык.(Кар)

* Менә ята җәүһәр таш,Алыйм дисәң, юк була.(Кар)

* Элек үзе судан туды,Хәзер үзе су тудыра;Ак мамык кебек,Ялтырый алмаз кебек.(Кар)

* Ак ябалак ак киезгә ятыр.(Кар)

* Мамык түшәгемҖиргә түшәдем.(Кар)

* Ак ашъяулык таптык,Җир өстенә яптык.(Кар)

* Канатсыз оча,Аяксыз чаба.Тышта өелә,Өйдә җәелә.(Кар)

* Ятты-ятты да елгага карап чапты.(Кар)

* Суык булса тик ята,Һичбер сүз дәшми,Каты салкын кышларда даСабыр итә.Яз башында көн җылынгачЙөгерә башлый,Бик эсседә канатлана,Очып китә.(Кар)

* Чит-чите − таллык,Уртасы − сазлык;Керсәң − батарсың,Чыгалмый ятарсың.(Күл)

* Башы тауда, аягы диңгездә.(Елга)

* Сорыйлар, көтәләр, килсәм бар да качалар.(Яңгыр)

* Күктән килде, җиргә китте.(Яңгыр)

* Ялт-йолт ялтырый,Җирнең өсте калтырый,Энҗе кебек тезелә,Ефәк кебек сузыла.(Яшен, яңгыр)

* Атамның бер туны бар, −Ябынып булмый;Эче тулы ак энҗе, −Санап булмый.(Күк һәм йолдызлар)

* Зур палас төбеңдә йомры калач.(Күк һәм ай)

* Төнлә баксам − күк тулган,Иртән баксам − юк булган.(Йолдызлар)

* Мең тәңкә, уртасында бер тәңкә.(Ай һәм йолдызлар)

* Елмый агай елмаеп боз эретә.(Кояш)

* Шундый зур − бөтен җирне әйләндереп ала,Шундый кечкенә − иң кечкенә ярыкка да сыя.(Җил-давыл)

* Үзе күренми, үзе сызгыра,Үзе бар нәрсәне пыр туздыра.(Җил-давыл)

* Тәрәзәдән сыя, −Ишектән сыймый,Сандыкка сыя, −Салып бикләп булмый.(Кояш нуры)

* Өй артында озын агайЭнә белән кое казый.(Тамчы)

* Үзе туңа, өйгә керми,Үзе җылый да җылый.(Тамчы)

* Аяксыз-кулсыз дөп-дөп кое казый.(Тамчы)

* Үзе туңа, үзе керми,Үзе елый да елый.(Кәрнизгә каткан боз сөнгесе)

* Өй артында ак танаМөгезем бар дип мактана.(Боз сөнгесе)

* Тәнсез тора, телсез сөйләшә,Һичкем аны күрми, һәркем аны ишетә.(Кайтаваз)

* Сөйләгәнне үзеңә кайтара. Ул нәрсә?(Яңгыравык, кайтаваз)

* Бабай килгән сагынып,Ак чикмәнен ябынып.(Кыш килү)

* Ала-сыер ятып кала,Ак сыер торып китә.(Яз)

* Ак сыер − торыйк, ди,Кара сыер − ятыйк, ди.(Яз көне кар белән җир)

* Кигән киеменең бизәгеБөтен дөньяны ямьгә бизәде.(Җәй)

* Аты юк, тәртәсе юк,Көне-төне бара, юлы кала.(Елга, чишмә)

* Аты бара, тәртәсе кала.(Елга белән яр)

* Уты юк, төтене бар.(Томан)

* Көн туганчы көн итә,Үлән башын су итә.(Томан)

* Тау куенында анасы,Чыгып кача баласы.(Чишмә)

* Төнлә тәрәзәсе бикләнә,Көндез ачыла. (Бәке)

* Сыр-сыр сыргалан,Уртасында бер табак.(Бәке)

* Торналар торып китте,Агыйдел агып калды.(Боз китү, елга ачылу)

* Кара куйның тиресен әйләндереп капладым.(Игенчелек)

Үсемлекләр, куаклар, агачлар

 

* Язын ямь бирә,Җәй салкын бирә,Көзен тәм бирә,Кышын тун бирә.(Урман)

* Җәй киенә, кыш чишенеп ташлый.(Урман)

* Төбе бер, башы мең.(Агач)

* Яз килсә − киенә,Көз килсә − чишенә.(Агач)

* Җәй дә егет, кыш та егет,Картайганы юк, гел егет.(Чыршы, нарат)

* Бәләкәй генә бер чүлмәк,Авызы-җөе күренми.Ничек кенә йөртсәң дә,Ашы һичбер түгелми.(Чикләвек)

* Утта яна,Суда батмый.(Агач)

* Кайчысыз киселә,Җепсез тегелә.(Яфрак)

* Язын дөньяга килә,Көзен саргаеп үлә.(Яфрак)

* Үзе аяксыз-кулсыз,Сикерә дә төшә, сикерә дә төшә.(Яфрак)

* Иелә, бөгелә,Ак мамыгы түгелә,Кара күзе күренә.(Шомырт)

* Нинди агач җилсез шаулый?(Усак)

* Аягы алтмыш,Кулы җитмеш,Бите мең бер йөз җитмеш.(Тирәк)

* Җәй дә, кыш та бер төстә.(Чыршы)

* Җәй дә, кыш та, яз да, көз дәЧәчәк ата бер төстә.(Чыршы)

* Яфрак та түгел,Ботак та түгел,Үзе агачта үсә.(Агач кайрысы)

* Эчен ашыйлар,Тышын ташлыйлар.(Чикләвек)

* Кат-кат,Катлы сарай эчендәПадишаның бер кызы бар,Бикле сарай эчендә.(Чикләвек)

* Бәләкәй генә бер чүлмәк,Авызы, җөе күренми,Ничек кенә йөртсәң дә,Ашы мичтә түгелми.(Чикләвек)

* Ак яулыклар ябынган,Ал кыналар ягынган;Кулым сузсам − тешләп алды,Шул кадәрле сагынган.(Гөлҗимеш)

* Бабай мескен картайган,Эшләпәсе янтайган(Көнбагыш)

* Гәүдәсе нәзек булса да,Бик зур чалма чорнаган.(Көнбагыш)

* Озын буйлы, зәңгәр күзле.(Җитен)

* Аягында кара ката,Тәпиеңдә кызыл оек,Яшел күлмәкле, ак яулыклы.(Карабодай)

* Бер үлән бар чокырда,Аны таный сукыр да.(Кычыткан)

* Кыйнамый, сукмый, үзе елата.(Кычыткан)

* Җаны булмаса да, гомер итә.(Үсемлек)

* Язын дөньяга килә,Көзен саргаеп үлә.(Яфрак)

* Аягы суда, башы көндә.(Төнбоек)

Бөҗәкләр, кошлар, җәнлекләр, йорт хайваннары

 

* Ала чапан киенгән,Мал суйганга сөенгән,Шунда төшеп йөгергән.(Саескан)

* Савытыннан сабы озын.(Саескан)

* Кечкенә генә берәү,Артында озын терәү.(Саескан)

* Аягы кулдан югары,Сикерә талдан югары;Ни кош түгел, ни корт түгел,Тезе билдән югары.(Чикерткә)

* Кырда кара казаным кайный.(Кырмыска оясы)

* Җаны бар да каны юк,Йөк тартырлык хәле юк.(Чебен)

* Колга башында бер өй,Кунагым тәрәзәсеннән йөри.(Сыерчык оясы һәм сыерчык)

* Колга башыңда йорты,Эчендә аның җырчы.(Сыерчык)

* Бер кошым бар: тынмый,Агачка оя кормый;Ое-җирдә,Җыры − күктә.(Тургай)

* Кулы юк, балчык ташый,Балтасы юк, өй ясый.(Карлыгач)

* Гөлдер-гөлдер гөл итекле,Гөлкәй кызыл читекле.(Күгәрчен)

* Җәй такылдый бу чүкеч,Кыш такылдый бу чүкеч.Ничек чыдый бу чүкеч?(Тукран)

* Агач башында бәйле букча.(Кош оясы)

* Бер җәнлек үзенә тарта,Берсе читкә ыргыта.(Тавык)

* Сакаллы килеш туа, берәү дә гаҗәпләнми.(Кәҗә)

* Кабара, кабара, кабара күк,Кабарып пешкән икмәк күк;Шыгай улы кунак күк,Киенеп чыккан кияү күк.(Күркә)

* Тимерче дә түгел,Балта остасы да түгел,Үзе авылда беренче эшче.(Ат)

* Калын арка,Тарта да тарта,Ул тарткан саен табыш арта.(Ат)

* Дүрттер аның аягы,Түбәсендә колагы;Илдән-илгә җиткерер,Таштан каты тоягы.(Ат)

* Койрыгы салпы,Ике колагы кайчы,Аны белмәгәннең сыртына −каеш камчы.(Ат)

* Безнең өч дусыбыз бар:Берсе ашата,Икенчесе эчертә,Өченчесе йорт саклый.(Ат, сыер, эт)

* Үлән ашый, май ташый.(Сыер)

* Койрыгыннан мөгезе озын.(Кәҗә)

* Сакалы бар, акылы юк.(Кәҗә)

* Ни, сакаллы булып, карт түгел,Ни, мөгезле булып, үгез түгел,Ни, мамыклы булып, кош түгел,Ни, үзе юкә суйса да, чабата ясамый.(Кәҗә)

* Бар бездә сакаллы бер түрә,Бакчалары күп аның, −Берсеннән чыга, берсенә керә.(Кәҗә)

* Юк үзенең әдәбе,Маңгаенда сәнәге,Көелып йөри сәдәбе.(Кәҗә)

* Бәләкәй генә буйлы,Әйләндереп кигән тунлы.(Сарык)

* Ашата, туендыра,Җылыта, киендерә,Кешене сөендерә.(Сарык)

* Кечкенә генә татар,Язын тунын сатар.(Сарык)

* Ачмаган сандык эчендә текмәгән туным ята.(Сарык бәрәне)

* Ияре дә, дугасы да үзендә.(Дөя)

* Бүре түгел - көрән,Куян түгел − озын колаклы,Ат түгел − тояклы.(Ишәк)

* Төрән танау җир сөрә.(Дуңгыз)

* Мыр-мыр мырлысы, бик каты икән борнысы.(Дуңгыз)

* Кешенең дусты, йортның сакчысы.(Эт)

* Сакбаем теле саынып төшсә дә, койрыгы югары.(Эт)

* Йөгерә-йөгерә дә балта сабы өстенә утыра.(Эт)

* Мыегы бар, сакалы юк,Туны бар, чапаны юк;Файдасы өйдә булгач,Яланга сәфәре юк.(Мәче)

* Үзе мич башында,Үзе тун ябынып йоклый.(Мәче)

* Берсе өйне саклый,Берсе тышны саклый,Үзләре бер-берсенә кан дошманы.(Мәче һәм эт)

* Сөяк авыз, ит сакал.(Әтәч)

* Башы тарак, койрыгы урак.(Әтәч)

* Йөгерде-йөгерде,Җиренә җиткәч утырды.(Тавык)

* Канаты бар,Аягы бар, −Йөзә алмый.(Тавык)

* Кечкенә генә кодача,Итәкләрен җил ача.(Тавык)

* Безнең киленнең кырык итәге,Урамга чыкса, җил кайтара.(Тавык)

* Яшел палас өстендә сары йомгак тәгәри.(Каз бәбкәсе)

* Йомры, йомшак сары йомгакЙөгереп йөри чирәмдә.(Чеби)

* Йон йомгагым − бөдерә,Су күрдеме − йөгерә.(Үрдәк бәбкәсе)

* Суда юынып алды,Өсте коры калды.(Каз)

* Суда йөзә,Күктә оча,Җирдә йөри.Ит белән сыйлый.(Каз)

* Су төбенә төшә,Чыланмыйча чыга.(Үрдәк)

* Кырда йөрсә − кыр киеге,Суда йөзсә − су киеге.(Үрдәк)

* Мыегы бар, сакалы юк,Туны бар, чапаны юк;Файдасы өйдә булгач,Яланга сәфәре юк.(Мәче)

* Аягын-башын яшерә таш күлмәге эченә.(Ташбака)

* Җәйнең буе бал җыя,Кышның буе хәл җыя.(Бал корты)

* Тимәгәнгә тимим,Тигәнне җавапсыз калдырмыйм.(Бал корты)

* Канаты бар, каны юк.(Күбәләк)

* Кем үз өясы өстендә йөри?(Әкәм-төкәм)

Яшелчә, җиләк-җимеш

 

* Үскәндә яфрагын ашыйлар,Үсеп җиткәч, тамырын ашыйлар.(Суган)

* Ачыдыр теле, кыллыдыр төбе.(Суган)

* Кечкенә генә сары карт,-Кигән туны тугыз кат.(Суган)

* Үзем туныйм, үзем елыйм да елыйм.(Суган)

* Бер кисмәктә мең егет.(Кыяр)

* Тәрәзәсе юк, ишеге юк,Эче тулы халык.(Кыяр)

* Кечкенә генә йорт,Эче тулы корт.(Кыяр)

* Ишеге-тәрәзәсе юк,Өй эче тулы кунаклар.(Кыяр)

* Җир астында алтын казык.(Кишер)

* Кызыл кызы җир эчендә,Чәчләре җир өстендә.(Кишер)

* Үзе кызыл, үзе буямаган.(Кишер)

* Кызыл кызы җир өстендә,Чәчләре җир өстендә.(Кишер)

* Үзе − бер бөртек, эче − мең бөртек,Башы − җирдә, койрыгы − коймада.(Кабак)

* Бер күтәрәм йорт,Эче тулы яссы корт.(Кабак)

* Келәте бар, малы юк,Баласының саны юк.(Кабак)

* Эсселәгән саен,Кат-кат тун кия.(Кәбестә)

* Утыра бер ак чүлмәк,Өстенә кигән йөз күлмәк.(Кәбестә)

* Аяксыз-кулсыз, мең кат кигән.(Кәбестә)

* Үзе шардай, эче кандай, тәме балдай.(Карбыз)

* Эче кызыл шикәрле,Тышы яшел бәрхетле.(Карбыз)

* Яшел сарай эчеңдәКызыл бояр утыра.(Карбыз)

* Үзе кып-кызыл,Күлмәге ям-яшел.(Карбыз)

* Җир астында җиз бүкән, −Ул ни икән?(Бәрәңге)

* Чәчәге агачында,Алмасы тамырында.(Бәрәңге)

* Төбе алмалы,Башы чалмалы.(Бәрәңге)

* Җир астында җиз бүкән.(Торма)

* Түгәрәк кенә кызыл йорт,Эче тулы корт.(Помидор)

* Түгәрәк − ай түгел,Сары − май түгел,Койрыгы бар − тычкан түгел.(Шалкан)

* Җир астында картыгыз,Сакалыннан тартыгыз.(Шалкан)

* Гәүдәсе бар − җаны юк,Үзе эшләпә кигән − башы юк.(Гөмбә)

* Бикле келәт эчендә кара ком.(Мәк)

* Бер ботак,Бер ботакта бер мең борчак.(Мәк)

* Таяк,Таяк өстендә маяк;Маяк өстендә кибет,Кибет эчендә дүрт мең егет.(Мәк)

 Кыргый хайваннар, җәнлекләр, киек-кош

 

* Сорыдыр төсе,Үткендер теше,Урманда йөри,Сарыклар эзли.(Бүре)

* Асрамый да умарта,Балны бик-бик ярата.Кышын сөя йокыны,Язгача тормый ята.(Аю)

* Җәен урманга патша,Кышын кардан да аста.(Аю)

* Урманнан чыгар, корсак асты чуар;Койрыгы сырлы, хәйләсе күптөрле.(Төлке)

* Нечкә билле, көлтә койрыклы.(Төлке)

* Әдэпле генә кодачаТавыкларны ярата.(Төлке)

* Бер йомгакта мең энә,Сиңа тими, син тимә.(Керпе)

* Яланда энәле йомгак ятыр.(Керпе)

* Энәләре үзе белән йөри,Үзе тегә белми.(Керпе)

* Өстенә шау энәле күлмәк кия,Шулай да аны әнисе "йомшагым" дип сөя.(Керпе)

* Йомры-йомры туп кебек,Бөтен тәне шырт кебек.(Керпе)

* Бәләкәй генә карчык,Тәне тулы шырпы.(Керпе)

* Әлем, әлем, әлем күк,Бөгәрләнгән мәче күк;Аны кеше тоталмый,Тәпиләрен күралмый.(Керпе)

* Җиз камчысын тотып булмый,Җиз атына утырып булмый.(Елан һәм бүре)

* Әнә бара хан,Авызы-борыны кан.(Бүре)

* Җәен соры, кышын ак,Аңа шулай яхшырак.(Куян)

* Урманнан чыгар, үзе чабар.(Куян)

* Әйтим бер йомак:Җәен соры, кышын ак,Төймә койрык, шеш колак.(Куян)

* Аягын-башын яшерәТаш күлмәге эченә.(Ташбака)

* Озын эчәк,Бер очы төенчек.(Елан)

* Югары менә чылбырсыз,Түбән төшә баскычсыз,Өйләр сала балтасыз.(Кош)

* Төнлә йөрергә ярата,Көндез йөрми, йокыга ята.(Ярканат)

* Ияре дә, дугасы да үзендә.(Дөя)

* Чылт-чылт күзле,Адәм төсле йөзле,Үчекләшер үзе,Ходайның боерыгы,Бардыр койрыгы.(Маймыл)

* Җәй буе акыл сата,Кышын боз булып ката.(Бака)

* Кош түгел, оча,Ябалактан курка,Чикләвекне ярата,Сызгырса, урманны яңрата.(Тиен)

* Җир астында җирән атым,Яр астында бурлы атым.(Тычкан, балык)

* Койрыгы озын,Үзе кыска,Мәчедән курка.(Тычкан)

* Кечкенә генә йомры шар,Аннан явыз нәрсә бар?(Тычкан)

* Эргәдәдер өйләре,Бал-май ашар үзләре,Елт-елт итәр күзләре.(Тычкан)

* Койрыгы бар − бутый алмый,Аягы бар − йөри алмый.(Ярканат)

* Канаты бар − очмыйдыр,Күккә карамыйдыр,Аяклары юк − йөридер,Җирдә тормыйдыр,Кешеләрне белмидер.(Балык)

-->

halik-ishati.ucoz.ru

Т абышмактар 1-2 класс

ТАП, ТАП ТАБЫШМАК 1

Бир карасам - гүлгө окшош,

Бир карасам – күнгө окшош.

Топтоголок бою бар,

Кабат кабат тону бар.

Чечип жатсам көйнөгүн,

Ыйлап ийет көздөрүм.

Бири ак, бири көгүштөн,

Көп адам менен өбүшкөн.

Тынччылыктын символу,

Кайсы куш? Билсең - .......

Абайла ага тийбе,

Үстү толгон ийне.

Буту бар, башы бар,

Аркасында ташы бар.

Ал да мени түшүнөт,

Мен да аны түшүнөм.

Адамдардын чын досу,

Айбандардын ичинен.

Кызыл өңүн өзгөртүп,

Жашыл болот кайрадан.

Бир кырсыкка учурайт,

Анын тилин албаган.

Суу ичпейт, жем жебейт,

Каалашыңча минесиң,

Чарчабайт да, тердебейт.

Түндө бар, күндүз жок,

Асманда бар, жерде жок.

Канаты бар, учпаган,

Жанынан үйдүн чыкпаган.

ТАП, ТАП ТАБЫШМАК 2

Сырты бирөө тоголок,

Ичинде миң сан томолок.

Өзү кызыл, өзү кызык,

Боорунда бар жалгыз сызык.

Берекелүү балбан колдор,

Күз айында алат сузуп.

Жерден жик чыкты,

Эки кулагы тик чыкты.

Селдесин ороно чыкты,

Кылычын байлана чыкты.

Токсон кабат тону бар,

Тоголок келген бою бар.

Жер алдында төлдөгөн,

Төлүн өзү бөлбөгөн.

Кичине гана сары киши,

Ичи ичкери, сакалы тышкары.

Карасаң кардай,

Жеп көрсөң балдай.

Жаралбайт бирок,

Мээнетке канбай.

Жашыл шайы оронот

Өзү топтой тоголок.

Ичи чоктой албырат

Жесең суусун кандырат.

Үпүлдөккө кан куюп,

Үлөй талга байладым.

Бышырсаң аш болор,

Бышырбасаң куш болор.

ТАП, ТАП ТАБЫШМАК 3

Карагайсыз, тактайсыз,

Көпүрө салдым балтасыз.

Элексиз элеп, даяр ун берет.

Жебейбиз аны,

Бирок турмушта керек.

Ар жылда келет,

бул эмне делет?

Беш кичине үйү бар,

Жалгыз бир эшиги бар.

Көк коюм чыгып кетти,

Кызыл коюм жатып калды.

Жалтырайт көңүлдү бөлөм,

Карасам, өзүмдү көрөм.

Тору тайды жетелеп,

Тоого чыгам энтелеп.

Тоодон ыргып мен минем,

Типтик ылдый желдирем.

Төөбү десем төө эмес,

Пилби десем пил эмес.

Бийикке жүк көтөргөн,

Көздө тынбас бир элес.

Өнөрдүн ушул эң алды,

Чыккандан элге жага алды.

Дүйнөнүн бардык бурчунан,

Угузуп турат кабарды.

Ашка салсам жоголду,

Анын даамы оңолду.

Бир үйдө он эки адам жашап турат.

Экөө кызмат кылат,

Он экиси карап турат.

ТАП, ТАП ТАБЫШМАК 4

Короз эмес чакырган,

Жем да жебейт акырдан.

Каалаганда ойготот,

Кана балдар тап ылдам!

Тетиктери темирден,

Тээп койсо элирген.

Кичинекей сандыкча,

Ичи толо мыкча.

Кыш куйбай, ылай чылабай,

Ичи – тышын шыбыбай,

Үй куруп алат кайсы уста,

Балта керки кармабай.

Бүрүшө калат тиштесе,

Балбан экен иштесе.

Көтөрүп жөнөйт, безилдеп,

Өзүндөй жүктү эки эсе.

Жайык бетте үч булак

Жарыша агат күү курап.

Адам колу тийбесе

Ал да унчукпайт , тим турат.

Жыланга окшош - сойлобойт,

Колдо тынбай ойдолойт.

Андан катуу сестенип,

Атың желет, жорголойт.

Ичегиси чубалып,

Көктөн түшөт чубалып.

Аягы бар тарбагай,

Айлына анын барба ай!

Чагып алса ачуусу ай,

Ак балынын таттуусу ай!

Көөнүбүздү жай кылып,

Ар бир үйдө алмурут.

Саргыч тартып бышпаса,

Биз калабыз кайгырып.

ТАП, ТАП ТАБЫШМАК 5

Шар –шар этет,

Сайдан ылдый кетет.

Канаттары үлбүрөк,

Каалайт экен гүлдү көп.

Балдар көрүп кубанат,

Кармасак деп кубалап.

Таң заарынан кыйкырып,

Уйкучуну шашылтат.

Койкоңдогон таажылуу,

Ал кай жандык атын тап!

Атын өзү чакырган,

Тал – терекке жашынган.

Бакпайт экен баласын,

Аны албетте табасың.

Ала-була түрүнөн

Баары тааныйт үнүнөн.

Сактыгы анын өзгөчө,

Уча билет тигинен.

Кирген киши менен да кол алышат,

Чыккан киши менен да кол алышат.

Достошсоң сен жашыңда,

Акыл артат башыңда.

Адам үчүн кенч да жок,

Андан өткөн асыл баа.

Көз эмессиң,

Бирок сен

Көзгө жардам бересиң.

Велосипед сыяктуу,

Келет мага элесиң.

Күркүрөгөн үнү бар,

Күйүкпөгөн күлүк – ал.

Какпай учкан канатын

Кайсы куш бул,

билип ал?

Үй ичинде уялайт,

Бирин-бири кубалайт.

Чыйылдашып ар дайым,

Бирин бири табалайт.

infourok.ru


Смотрите также